Welzijn boven topsport

Introductie artikel Drs Annette van Weezel-Errens

Geschreven door Drs Karin Leibbrandt, dierenarts en revalidatietrainer

Drs Annette van Weezel Errens is sinds 2004 afgestudeerd aan de faculteit diergeneeskunde te Utrecht. Tijdens haar opleiding raakte ze in het bijzonder geïnteresseerd in de ethische achtergrond van ons handelen met dieren, dierenrecht en de dopingproblematiek rond sportpaarden. Ze heeft zich hierin dan ook tijdens haar studie al verder verdiept door het volgen van een vrije studierichting met dierethiek en dierenrecht als specialisatie. Na haar opleiding heeft ze een boek geschreven “The Equinesports Veterinary Manual” waarin zij de “ins and outs” van de anti-doping regels en veel gebruikte therapeutische middelen in de paardensport beschreven heeft. (www.equinesports.info)

In de praktijk blijkt dat veel paarden niet de meest optimale voeding krijgen. Het gemiddelde paardenvoer is te vergelijken met ‘cafetaria voedsel’ maar ondertussen verwachten we wel topprestaties van deze paarden. Enerzijds komt dit door het ontbreken van de juiste kennis, het vasthouden aan oude gewoontes (bijvoorbeeld een paard mag geen eiwitten) en anderzijds door praktische of financiële beperkingen (de kostprijs van voer geschikt voor de sport met hoge gehaltes aan kwalitatieve goede voedingstoffen is vele malen hoger dan dat er nu voor een kilo brok betaald wordt).

Het gevolg is o.a. te korten van bepaalde vitaminen, mineralen en andere voedingstoffen, te veel van andere vitaminen en mineralen en het uit balans raken van de darmflora waardoor de functie van de darm verstoord raakt en het paard allerlei ziekten kan ontwikkelen variërend van problemen met het maag-darmkanaal en zelfs tot gewrichts-, pees- en spierproblemen, hoefbevangenheid, verminderde algemene gezondheidstoestand, verhoogde vatbaarheid voor ontstekingen en infecties met ziekteverwekkers etc.

Vaak proberen we dan deze problemen op te lossen met medicijnen die op de lijst van verboden stoffen staan van de diverse wedstrijdorganisaties. Behalve dat dit problemen geeft met betrekking tot dopinggebruik en ethiek in de sport bestrijden deze medicijnen meestal alleen de symptomen, de fysieke klachten van het paard worden niet daadwerkelijk verholpen maar slechts verhuld. Op de korte termijn lijkt dit misschien een oplossing, maar veelal leidt dit tot nog ernstigere gezondheidsproblemen of blessures op de lange termijn.

Al haar kennis en ervaring hebben ertoe geleid dat Drs Annette van Weezel Errens in samenwerking met collega dierenarts Drs Sandra van Leeuwen-Roeleveld plantaardige voedingsupplementen is gaan ontwikkelen die een bijdrage leveren aan de gezondheid en het welbevinden van (sport)paarden waarbij zoveel mogelijk gebruik gemaakt wordt van natuurlijke en biologische grondstoffen(www.equilin.nl.

Welzijn en de problematiek daaromheen is een item dat momenteel erg in de belangstelling staat. Het is echter al jaren lang een onderwerp van discussie. Al in 1965 werd in Europees verband door de commissie Brambell een welzijnsdefinitie beschreven, hierin staan de vijf vrijheden van dieren. Als wij van paarden verlangen dat zij prestaties voor ons leveren of ons gezelschap houden dan zijn wij verplicht aan deze paarden om ze op zo’n manier te houden dat ze beschikking hebben over deze 5 vrijheden. Alleen dan kunnen we spreken over een optimaal welzijn van het paard oftewel de ‘happy athlete’.

De 5 vrijheden zijn:

  1. Vrij zijn van dorst, honger en ondervoeding (beschikbaarheid van vers water en volledig voer waarmee een optimale gezondheid wordt gegarandeerd)
  2. Vrij zijn van fysiek en fysiologisch ongerief (geschikte huisvesting, inclusief een comfortabele rust- en schuilplaats, goed passend zadel)
  3. Vrij zijn van pijn en verwondingen en ziektes (door deze te voorkomen en indien deze toch optreden snel en adequaat te diagnosticeren en te behandelen)
  4. Vrij zijn om het natuurlijke gedrag te kunnen uitvoeren (voldoende bewegingsvrijheid te geven, in een daartoe geschikte ruimte, en door sociale huisvesting met soortgenoten)
  5. Vrij zijn van angst en chronische stress (juiste trainingsmethode, wedstrijdschema’s en stalmanagement)

Deze definitie heeft betrekking op alle diersoorten en niet alleen op paarden. Iedere gehouden diersoort kent zo zijn eigen welzijnsproblemen. Bij sportpaarden lijkt het voor de hand te liggen dat eigenaren en ruiters gebaat zijn bij het zoveel mogelijk bewaken van het welzijn van het paard. Immers hoe gezonder het paard lichamelijk en psychisch des te beter de prestaties en een goed sportpaard heeft een grote financiële waarde. Bij punt 1 gaat het vaak al mis. Dorst en honger komen niet vaak voor maar onjuiste voeding zoals eerder toegelicht wel.

Daarnaast weet iedere topsporter dat de prestaties niet uit de lucht komen vallen en moet er zwaar getraind worden wat niet zonder lichamelijk pijn, blessures en ongemakken gaat. Het paard heeft in deze echter geen keuze en wij moeten daarom bepalen wat acceptabel is. Het vervoer, de huisvesting op grote evenementen en de wedstrijden zelf zorgen voor angst en stress bij sportpaarden. Ook hierin moeten wij beslissen wat acceptabel is en hoe we de omstandigheden zo optimaal mogelijk kunnen maken voor onze viervoeter in alle opzichten.

Vanwege haar betrokkenheid in de paardensport en het optimaliseren van de gezondheid van (sport)paarden heeft Drs Annette van Weezel Errens het onderstaande artikel gepubliceerd in de Hoefslag. Overigens is zij wel van mening dat mits de belangen van een sportpaard voldoende zwaar meewegen in de beslissingen van de ruiter en trainer, paarden zeker ook veel plezier en uitdaging kunnen beleven in de samenwerking met zijn ruiter en aan het meedoen aan wedstrijden!

Welzijn boven topsport

auteur Drs. A. van Weezel Errens

Dit stuk werd eerder gepubliceerd in de HOEFSLAG nr. 44 2009

Bij sportieve beslissingen moet het welzijn van het paard altijd de eerste prioriteit hebben. Dat er een spanningsveld bestaat tussen de belangen van het paard en die van zijn investeerders bleek weer eens bij het recent overleden dressuurpaard Harmony’s Mythilus.

Begin oktober werd er in Bonn een congres gehouden voor voornamelijk dierenartsen over de voorgenomen nieuwe medicatie- en antidopingregels van de FEI. De FEI staat voor de moeilijke taak om voor het eind van dit jaar een nieuw reglement op te stellen waar wereldwijd 124 landen zich aan willen conformeren. De eerste inzet: het paardenwelzijn en daarbij een duurzame carrière van de sportpaarden met minder medicatiefouten, wat op lange termijn zal leiden tot een betere reputatie van de sport. Neem nou als voorbeeld het paard Harmony’s Mythilus dat 13de werd bij de Olympische Spelen in Hong Kong, echter achteraf gediskwalifi- ceerd, omdat het verboden medicijn felbinac (pijnstiller) werd aangetroffen in de urine. Door deze overtreding was er een openbaar verslag op de FEI website te lezen waaruit blijkt dat dit paard gedurende dit event voor vijf andere therapeutisch behandelingen toestemming had gekregen van de FEI officials. In de periode van twee en een halve week voor deze wedstrijd is het paard behandeld voor een luchtwegaandoening, vage kreupelheid, spierproblemen, een hartritmestoornis en een ontstekingreactie van lokale plekken op de huid. Is dit de normale gang van zaken in de periode voor een belangrijke wedstrijd of is dit een uitzondering op de regel? Wat moet een paard nog meer mankeren om niet ‘fit to compete’ te zijn? Geeft het paard niet met zijn lichaam aan dat de natuurlijke grenzen van zijn kunnen zijn bereikt, dan wel de situatie erg stressvol is? Natuurlijk moet een paard behandeld worden als deze lijdt aan een lichamelijke kwaal, maar komt er niet een punt waarop men moet besluiten dat het niet in het belang is voor het paard om het kunstmatig aan de gang te houden? Of in ieder geval dat het paard niet meer geschikt is om op hoog niveau in de sport deel te nemen?

Ethiek

Sportiviteit betekent conformiteit aan de regels en de etiquette van de sport, dit kan worden beschouwd als de ethiek van de sport. De motivatie voor een sportcarrière is vaak een wat ongrijpbaar element; status, zelfontwikkeling, discipline en focus zijn daarbij van belang. Een goede sportman/vrouw is een goede winnaar maar ook een goede verliezer. In de paardensport liggen de zaken iets ingewikkelder, het paard is een verplichte partner om de sport mee te bedrijven. Het paard heeft geen keuze bij het aangaan van wedstrijden of trainingmethoden en wordt gebruikt als het middel bij uitstek voor onze doeleinden; de concurrentie voor blijven en winnen. En dit geeft ons ruiters, trainers en begeleidende dierenartsen een extra verantwoordelijkheid, juist omdat het paard deze keus zelf niet kan maken moeten wij ten aller tijden onze sportieve beslissingen zo maken dat daarbij het welzijn van het paard, ook op de langere termijn de eerste prioriteit heeft. Omdat medische behandelingen mogelijk zijn, is dit dan ook altijd eerlijk tegenover het paard om deze uit te voeren? En met welk doel zijn deze behandelingen dan gerechtvaardigd? Winnen? Of gaat het om het paard zelf, om hem een prettig en lang(er) leven te geven? Na de Olympische spelen heeft het paard Harmony’s Mythilus een pacemaker gekregen, helaas werd hij daarna kreupel en is het steeds slechter met hem gegaan waarna hij uiteindelijk aan de gevolgen van koliek is overleden. Slechte pech, voor hetzelfde geld had dit paard nog een paar Grand Prix’s gewonnen…

© Drs. A. van Weezel Errens

 

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid