Ik heb mijn paard nu al 11 jaar en hij heeft nog nooit hoeven braken. Ik heb ook nog nooit gehoord dat een paard gebraakt heeft. Hoe zit dat precies?

Dank je wel voor deze vraag! Het is inderdaad zo dat paarden niet kunnen braken. Gedacht wordt dat de ligging van de maag ten opzichte van de slokdarm ervoor zorgt dat wanneer de maag overvuld raakt, de slokdarm dichtgedrukt wordt waardoor de inhoud van de maag niet door de slokdarm naar buiten kan.

De anatomie van het keelgebied is zo dat als er voedsel vanuit de slokdarm of maag naar buiten komt het via de neus afgevoerd wordt in plaats van via de mond zoals bij mensen, honden en katten en de meeste andere dieren.

Daarnaast zit er een krachtige spier op de plaats waar de slokdarm de maag binnenkomt. Deze plaats wordt de cardia genoemd. Als deze spier samentrekt wordt de maag afgesloten en kan er dus geen maaginhoud naar buiten afgevoerd worden.

De reden dat dit bij het paard zo ontwikkeld is, is dat een paard een relatief kleine maag heeft. Paarden moeten om die reden de hele dag door “een beetje” eten. Daar is overigens ook de functie van de maag op aangepast met betrekking tot de productie van maagzuur. Dit wordt de hele dag door aangemaakt in een vrij constante hoeveelheid. Een andere aanpassing van het paard is dat zij geen galblaas hebben. De gal die in de lever wordt aangemaakt, kan dus niet opgeslagen worden voordat het aan de dunne darm afgegeven wordt. Gal komt dan in vrij constante en continue hoeveelheden in het maagdarm kanaal terecht. Gal helpt bij de vertering van vetten en alhoewel het dieet van een paard niet erg vetrijk is, bestaan planten ook voor een klein deel uit vetten.

Aangezien paarden ongeveer 16 uur per dag eten, is hun maag dus eigenlijk altijd gevuld. Uit eigen ervaring weet je vast wel dat als je met een volle maag gaat hardlopen, je eten zo ongeveer “omhoog” komt. Paarden moeten ieder moment kunnen vluchten voor een gevaar en dat moet dus ook kunnen op een volle maag. Daarom wordt gedacht dat de cardia de maag zo sterk af kan sluiten.

Dit is natuurlijk een groot voordeel, maar er zijn situaties waarbij dit problemen geeft. Wanneer een paard te veel eet - bijvoorbeeld brok - dan zwellen deze brokken op in een vochtig milieu zoals de maag. Hierdoor kan het paard een scheur in de maagwand oplopen, omdat de inhoud niet snel genoeg naar de darmen getransporteerd wordt en het paard ook niet kan braken. In het wild zal dit nagenoeg niet gebeuren, maar denk hierbij aan een paard dat bij de voerton kan komen zonder toezicht.

Een andere vervelende situatie is als het paard koliek heeft. Bij de ernstigere vormen van koliek kan vanuit een afsluiting ergens in de darm op wat voor manier dan ook inhoud van de darmen naar de maag stromen waardoor deze overvuld kan raken. Ook kan de functie van de darm verstoord raken bij ernstige darmproblemen wat kan leiden tot een maagoverlading.

Dit is dan ook de reden dat je dierenarts een maagsonde in zal brengen bij het paard als zij of hij ook maar een klein vermoeden heeft dat het paard een maagoverlading heeft. Dit om te voorkomen dat de maagwand scheurt, want in dat geval is er niets meer voor het paard te doen en zal het komen te overlijden aan een buikvliesontsteking.

In enkele gevallen kan er voer uit de neus lopen als een paard een maagovervulling heeft. Dit komt nog wel eens voor bij een maagoverlading vanuit een verminderd functioneren van de maag waarbij de maag zich niet meer goed leegt en zo langzamerhand overvuld raakt, vaak met ruwvoer. Dit zien we een enkele keer bij oudere paarden. Waarschijnlijk functioneert de cardia dan ook niet zo goed meer.

Als je een paard aantreft die voer en schuimig slijm (speeksel) uit de neus heeft lopen dan heb je in verreweg de meeste gevallen te maken met een slokdarmverstopping. Dit is heel onprettig voor het paard en het is dan ook zaak om direct je dierenarts te bellen. Dit geldt trouwens voor alle koliekgevallen en zeker wanneer er voer uit de neus komt.

Met deze kennis wordt ook nog eens bevestigd dat het belangrijk is om na te denken over het voerschema van het paard. Het maagdarm kanaal is er op berekend om zo ongeveer de hele dag (en nacht) ruwvoer te verwerken. In totaal in grote hoeveelheden maar in relatief kleine hoeveelheden per eetbeurt. Paarden in het wild wisselen eten, slapen en activiteiten met elkaar af zo ongeveer een heel etmaal door. De activiteiten bestaan uit bewegen van graasplek naar graasplek, vachtverzorging of spel met name bij jonge dieren. Zo leggen ze per dag 30 tot 50 km per dag af om genoeg voedsel bij elkaar te krijgen.

Het geven van een grote hoeveelheid krachtvoer in een keer is erg afwijkend van wat een paard anatomisch en fysiologisch (productie van maagzuur in kleine hoeveelheden de hele dag door; geen opslag van gal in galblaas) gezien aan kan en nodig heeft om zich goed te voelen.

Op de site staan uitgebreide beschrijvingen van koliek, maagoverladingen en slokdarmverstopping. Interessant misschien om te weten is dat konijnen ook niet kunnen braken. Dit om een heel andere reden namelijk dat ze geen duidelijke spierlaag in hun maagwand hebben en de maag dus niet krachtig kan samentrekken om de inhoud naar buiten te gooien.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid