Wat is trainen?

Het trainen van een paard - Karin Leibbrandt

Wat is trainen Heb jij wel eens echt goed nagedacht over het trainen van je paard?!
Hoe kun je je paard het beste trainen en wat is trainen nu precies?

Wat is het doel van de training, wat wil je bereiken en kan en wil jouw paard dat ook bereiken?
Als wij wat willen bereiken is het nodig om je paard goed te begrijpen!

Eerst maar eens ingaan op de vraag of jouw paard ook wil wat jij van hem of haar verlangd, oftewel, vindt hij het leuk om te doen wat je van hem verlangd, vindt hij het leuk om te werken?

In principe zal een paard van nature energie willen sparen, in het wild is voedsel niet altijd in overvloed aanwezig dus lukraak rondjes rennen is niet handig. Ook niet omdat je daar moe van wordt en als er dan een roofdier op de loer ligt heb je niet meer energie om op tijd en hard genoeg weg te rennen.

Een paard moet dus het nut ervan in zien om hard te rennen of te werken. Direct nut is er niet, want een paard hoeft niet perse een lintje te winnen of winstpunten te halen, maar als een paard een positief gevoel haalt uit de training kan dat voldoende zijn voor hem om welzeker het nut ervan in te zien.

Nu kunnen we op 2 manieren trainen. Met het idee dat we het paard laten werken vanuit vluchtgedrag, oftewel met behulp van het geven van straf als hij iets fout doet of niet hard genoeg loopt. Het paard wil de straf voorkomen en de manier om dat te doen is hard te werken en te doen wat jij zegt. Meewerken heeft dus als nut, het ontkomen aan pijn of discomfort. Het is natuurlijk wel zo dat deze manier van trainen veel stress geeft. Het paard moet immers steeds ontsnappen aan pijn en steeds op zijn hoede zijn dat hij niks verkeerds doet in de ogen van jou als ruiter. Chronische stress leidt tot psychische en lichamelijke schade. Het paard wordt minder belastbaar en blessure gevoeliger.

Een ander uitgangspunt is het belonen voor gedrag/ arbeid wat je graag wilt hebben van je paard. Het paard ziet nu op een positieve manier het nut in van trainen. Paarden willen in principe altijd meewerken, samenwerken, want in de natuur in een kudde hangt hun overleven daarvan af. Als je belonen, samenwerken en communiceren met je paard op een manier die je paard begrijpt (in zijn taal dus) kunt combineren zul je tot goede resultaten komen met een blij paard en is de weg naar het doel toe even leuk als het doel zelf halen. Een flegmatiek paardis dus geen “rotzak” die het niet wil doen, hij is genetisch prima afgestemd om in het wild te overleven. Aan jou de taak om hem op een positieve manier het nut van de training in te laten zien.

Gegeven het feit dat een paard van samenwerken afhankelijk is, is het dus ook in verreweg de meeste gevallen zo dat er iets aan de hand is als je paard iets niet “wil” doen of op wat voor manier dan ook protesteert. Het kan zijn dat hij je niet begrijpt of dat hij niet kan uitvoeren wat je wilt omdat hij de techniek, conditie, kracht of souplesse mist. Een oefening zoals een grote volte lijkt voor ons heel erg simpel maar is voor een paard een hele opgave aangezien zijn lichaam niet gebouwd is voor cirkels lopen.

Het kan ook zijn dat hij een lichamelijk probleem heeft waardoor hij niet voor je kan doen wat je graag wilt. Dit laatste komt heel vaak voor. Lichamelijke problemen worden door een paard liever niet zo snel getoond, want als roofdieren zien dat je niet optimaal fit bent, ben je de eerste die een aanval van een leeuw kan verwachten. Het is daarom belangrijk om bij de kleinste twijfel uit te zoeken of er wat met je paard aan de hand is. Een hele goede hulp daarbij is naar mijn ervaring een thermografie (klik hier voor meer informatie). En vaak zet ik een osteopaat in om met name blokkades in de wervelkolom te verhelpen.

Maar wat is trainen nu precies? Als ik om me heen kijk zie ik de meeste ruiters iedere dag hetzelfde programma afwerken in dezelfde trainingsintensiteit en vaak 7 dagen per week. Dit geeft te denken dat er niet echt over nagedacht wordt hoe een trainingsschema eruit zou moeten zien. Training is bedoeld om de belastbaarheid van het lichaam te vergroten. Zowel qua conditie/ uithoudingsvermogen als bijvoorbeeld spieropbouw en het versterken van bindweefselstructuren zoals pezen. Dit doe je door het paard een trainingsprikkel te geven die net iets hoger ligt als de belastbaarheid van het paard. Het paard gaat daarop reageren door conditie te vergroten en zijn spieren sterker te maken, maar daar heeft hij wel tijd voor nodig. Tijd om te herstellen. Iedere dag trainen volgens hetzelfde programma met dezelfde intensiteit is dus niet gunstig, zo kan een paard overtraind raken of juist andersom als je de belasting altijd op een laag nivo houdt, nooit echt kracht of conditie opbouwen.

Verder verdiend het de aandacht om eens te kijken naar wat meestal op het programma staat. Ik zie heel veel combinaties lange tijden, soms een heel lesuur, op de volte werken. De vraag is of je paard daar anatomisch voor gemaakt is. Ga zelf maar eens 15 minuten op een volte 10 meter doorsnede rennen en ervaar hoe dat voelt. Een paard in het wild loopt vrijwel alleen rechtuit.

Dan is het misschien ook een goed idee om zelf eens de training van je paard te doen. Dus jij gaat rennen en je paard mag uitrusten. Je hoeft niet net zo hard als je paard, maar het liefst wel in een zandbodem. Dan probeer je je aan het schema te houden van het aantal minuten stap, draf en galop dat je achter elkaar in de training hebt gereden. De meeste ruiters zullen tot de conclusie komen dat we onze paarden soms wel een half uur tot 45 minuten achter elkaar hard laten werken in draf of galop. Hierdoor verzuren de spieren en raakt het paard vermoeid. Door vermoeidheid wordt de coördinatie minder en neemt de kans op blessures toe. Het is dus gunstig om regelmatig pauzes in te lassen.

Veel voltes rijden heeft nog een nadeel, want de gewrichten van de ondervoet van het paard kunnen maar 8 tot 12 graden buigen naar buiten en naar binnen. Als een paard op een volte loopt maakt hij een schuine hoek met de grond en die is over het algemeen groter dan 8 tot 12 graden. Dit geeft een enorme belasting op de gewrichten. Een voorwaarde voor het rijden van een volte is dat het paard in vertikaal evenwicht is (klik hier voor meer informatie: Hoe de training het welzijn en de gezondheid van het paard beïnvloedt”), zodat het in de wending niet op de schouder valt. Om een langere tijd op de volte te kunnen rijden moet het paard ook de juiste buiging hebben. Wanneer een paard daarbij echt verzameld gaat en gewicht draagt op de achterhand kun je echt een wat langere tijd achter elkaar op de volte werken, maar de vraag is of het dat nog zinvol is, aangezien het doel van een volte rijden onder andere is; het leren van de buiging.

In de tekst “Hoe de training het welzijn en de gezondheid van het paard beïnvloedt” staat het een en ander technisch uitgelegd over wat de gevolgen zijn van een paard dat scheef loopt. Het rechtrichten verdiend veel aandacht met name bij de KWPN-ers die steeds elastischer gefokt worden, smaller worden en hoogbenig.

Over training, trainingsopbouw en revalidatie is enorm veel ter vertellen. Als je geïnteresseerd bent in meer informatie zijn er verschillende mogelijkheden. Deze zijn beschreven in de tekst: “trainingsweekenden en meer”.

Auteur:
Karin Leibbrandt
KvA paardenrevalidatie