Diergeneeskunde

 

(Diergeneeskunde) regulier versus alternatief:

Binnen onze westerse cultuur is er sprake van een tweedeling binnen de (dier)geneeskunde. De reguliere en de alternatieve geneeskunst. Regulier omvat de geneeskunde die algemeen aanvaard wordt en alles wat daarbuiten valt, wordt alternatief genoemd. De grens is echter niet zo zwart-wit en ligt ook niet duidelijk vast. Fysiotherapie bijvoorbeeld wordt momenteel algemeen aanvaard, maar zo’n tien jaar geleden werd dit vakgebied nog gezien als alternatief.

Op het woord alternatieve geneeskunde ligt voor veel mensen een negatieve lading en veel alternatieve therapeuten noemen het dan ook liever complementaire of aanvullende geneeskunde. In onze maatschappij speelt de reguliere geneeskunde de belangrijkste rol, maar steeds meer mensen zoeken voor zichzelf of hun paarden hulp in het complementaire circuit en in sommige culturen wordt alleen met - in onze ogen “ - alternatieve” geneeskunde gewerkt.

Wat zijn de verschillen en overeenkomsten?

Wetenschappelijk onderzoek en bewijzen:

Reguliere geneeskunde is in principe gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en wordt daarom ook wel “evidence based” genoemd. Om wetenschappelijk onderzoek zo objectief mogelijk uit te voeren zijn er allerlei regels aan verbonden. Zo mogen bijvoorbeeld de patiënt en de onderzoeker bij een onderzoek naar de werkzaamheid van een nieuw medicijn niet weten wie de echte medicijnen krijgt (de ene helft van de groep) en wie de nepmedicijnen oftewel het placebo (de andere helft van de onderzoeksgroep) krijgt. Dit wordt een “dubbelblind” onderzoek genoemd. Hierdoor worden de resultaten zoveel mogelijk losgekoppeld van de verwachting en de wens om positieve resultaten te zien van een nieuw medicijn.

Verder zijn er allerlei regels met betrekking tot statistieken, grootte van de onderzoeksgroep, de mogelijkheid om het onderzoek te herhalen (door derden) en bijvoorbeeld standaardisatie van de onderzoeksgroep. Dit laatste betekent dat de proefpersonen of -dieren zo gelijk mogelijk moeten zijn (bijvoorbeeld gezonde niet-rokende mannen tussen de 25 en 30 jaar) en de omstandigheden waaronder ze getest worden ook zo gelijk mogelijk worden gehouden.

Tot op zekere hoogte is dit haalbaar, maar het ligt natuurlijk niet altijd zo eenvoudig. Geen enkele man van 30 is opgegroeid onder dezelfde omstandigheden en heeft hetzelfde gegeten of gedaan.

Ook het trekken van conclusies is vaak niet eenvoudig. Tijdens mijn studietijd kreeg ik een voorbeeld dat tijdens een bepaald onderzoek was gevonden dat gele vingers de oorzaak zijn van longkanker. Door roken kunnen de twee vingers waar je je sigaret mee vasthoudt enigszins geel kleuren en er is dus wel een verband tussen gele vingers en longkanker, maar de verkleuring zelf is natuurlijk niet de oorzaak. In dit voorbeeld is het duidelijk dat er een verkeerde conclusie is getrokken, maar bij veel onderzoeken is het niet altijd helder. Veel onderzoeken vinden plaats op een niveau van stofjes, enzymen en celonderdelen die we niet eens kunnen zien en waarvan we niet eens weten hoeveel er precies van zijn en daarnaast worden er regelmatig nieuwe ontdekkingen gedaan. Probeer dan maar de juiste conclusie te trekken.

Verder worden veel onderzoeken uitgevoerd door de farmaceuten e/o producent zelf. Zij zijn ook verplicht om bijvoorbeeld de veiligheid van hun medicijnen aan te tonen. Daar spelen zulke grote bedragen een rol dat er niet altijd sprake is van een objectief onderzoek.

De reguliere geneeskunde is vaak negatief kritisch ten opzichte van de alternatieve geneeskunde omdat zij vinden dat alternatieve geneeskunde niet (wetenschappelijk) bewezen is. Veel alternatieve geneeskunde vindt haar oorsprong vanuit eeuwenoude kennis die overgedragen is. Denk hierbij aan de oosterse geneeskunde zoals acupunctuur en shiatsu waarbij met energiebanen wordt gewerkt of de kruidengeneeskunde. Ooit heeft iemand ontdekt wat er gebeurt als je een bepaald kruid toedient. In feite is dit dus gebaseerd op empirisch onderzoek. Dit wil zeggen dat je in de praktijk een bepaalde handeling verricht of een bepaald kruid of medicijn toedient en vervolgens een bepaald resultaat behaald, het is dus meer gebaseerd op ervaring.

Wil dit zeggen dat het minder waard is? Daarnaast ontgaat het veel reguliere artsen dat ontzettend veel van wat zij als kennis hebben aanvaard, wat ze voorschrijven en de handelingen die ze verrichten ook niet wetenschappelijk zijn aangetoond, maar omdat het al heel lang zo gedaan wordt, wordt aangenomen dat het correct is omdat men tevreden is over de behaalde resultaten.

Het is belangrijk om je bij zoveel mogelijk situaties de vraag te stellen: “is dit echt zo”?. Als je bijvoorbeeld te horen krijgt dat er maar 1 mogelijke therapie is of als iemand stelt dat er aan een medicijn geen bijwerkingen vast zitten of als iemand stelt dat acupunctuur onzin is. Het is belangrijk om iedere situatie apart te bekijken. Jouw paard kan bijvoorbeeld wel veel last hebben van de bijwerkingen van pijnstillers terwijl een ander paard er totaal geen last van heeft. Jouw paard kan bij een chronisch hoestje baat hebben bij acupunctuur, maar als hij acuut heftige koliek heeft is hij waarschijnlijk beter af met een reguliere dierenarts. Met name bij chronische ziekten kan het je veel opleveren om voor alles open te staan en alle mogelijkheden te overwegen.

Holistisch versus gelokaliseerd:

De complementaire geneeskunde gaat uit van een holistische denkwijze. Holistisch wil zeggen dat het paard als totaal wordt bekeken en de gezondheid een balans is binnen het lichaam. Zodra deze balans verstoord wordt, kunnen er symptomen optreden. Daarnaast wordt altijd naar de oorzakelijke verstoring gezocht die de balans heeft verstoord. Zo kan een paard bijvoorbeeld last hebben van huidinfecties door bacteriën of schimmels. Deze infecties kunnen eigenlijk alleen aanslaan als het paard een verminderde weerstand heeft. Dan zou je kunnen zeggen dat de oorzaak van de schimmelinfectie een verminderde weerstand is, maar waar komt die dan vandaan? Dit zou kunnen komen door toxines (giftige stoffen) waardoor de lever overbelast is, want dit orgaan moet deze stoffen afvoeren, maar waar komen die toxines dan vandaan? Dat kan komen door parasieten in de darm of door stoffen in de voeding waar het paard niet tegen kan. En dit laatste is dan de echte oorzaak waardoor het paard uit balans is geraakt, een verminderde weerstand heeft gekregen en een schimmelinfectie aan kon slaan op de huid.

De reguliere geneeskunde zou de schimmelinfectie als probleem op zich nemen, deze behandelen met middelen op de huid of met een vaccin. Op zich is er niks mis mee om de schimmel te behandelen, want de schimmel op zich is ook een belasting voor het paard, het jeukt enigszins, irriteert en het afweersysteem moet hard aan de slag, vaak zonder echt succes. Het mooiste is dus om het reguliere denken en het complementaire denken te combineren. De schimmel behandelen EN de oorzaak achterhalen en die ook behandelen.

Kruiden als geneesmiddel:

In de complementaire geneeskunde wordt vaak gebruikt gemaakt van kruiden. De werking hiervan wordt vanuit de reguliere geneeskunde nog wel eens in twijfel getrokken. Het grappige is dat één van de belangrijkste medicijnen om hartritme stoornissen (bijvoorbeeld een veel te hoge hartslag) tegen te gaan digitalis is en digitalis is niets anders dan vingerhoedskruid. Dit plantje staat bekend als giftige plant en dat is het ook, want het consumeren van dit kruid kan ervoor zorgen dat je hart veel te langzaam gaat slaan of er helemaal mee stopt. In de juiste dosering kan het een te hoge hartslag weer normaliseren.

Het moeilijke van kruiden is echter dat je niet nauwkeurig kunt doseren. Per plant kan de hoeveelheid werkzame stof wisselen en soms moet je zoveel van een bepaald kruid eten dat het niet mogelijk is om genoeg werkzame stof binnen te krijgen. Tegenwoordig zijn steeds meer wetenschappers bezig om te achterhalen wat de werkzame stof is in een bepaald kruid en om deze te isoleren zodat het als zuivere stof als geneesmiddel ingezet kan worden. Een goed voorbeeld is kaneel waarvan ondertussen duidelijk aangetoond is dat het een positief effect heeft op de suikerstofwisseling en dus een bijdrage kan leveren in het geval van diabetes mellitus.

Symptomatisch versus oorzakelijk:

Onder het kopje holistisch versus gelokaliseerd is ook al gesproken over het achterhalen van de oorzaak. Veel therapieën in de reguliere geneeskunde zijn gebaseerd op symptoombestrijding en pijnbestrijding is daar een belangrijk onderdeel van. Wanneer een paard kreupel loopt door bijvoorbeeld artrose is een van de belangrijkste therapeutische middelen het toedienen van pijnstillers en ontstekingsremmers al of niet in het gewricht. Daarnaast wordt vaak gewerkt met aangepast beslag waarbij gedeeltelijk wel naar de oorzaak gekeken wordt, namelijk overbelasting van een gewricht en door aangepast beslag wordt geprobeerd die overbelasting weg te nemen.

Meer holistisch zou er naar het hele paard gekeken kunnen worden. Is deze kreupelheid het primaire probleem? Heeft het paard andere problemen, zoals rugklachten waardoor hij een verkeerd bewegingspatroon heeft aangenomen en zo voor overbelasting van het been heeft gezorgd, of heeft hij maag-darmklachten waardoor hij gevoeliger is voor ontstekingen en reuma-achtige gewrichtsproblemen? Wanneer de klachten in het been die direct de kreupelheid/ pijnlijkheid geven nog niet te ernstig zijn kan volledig functioneel herstel optreden als de primaire klacht wordt weggenomen. Dat wil niet zeggen dat de artrose verdwijnt, maar het kraakbeen kan wel weer volledig functioneel worden.

Acute ziekten versus chronische ziekten:

Als we de sterke punten van de reguliere geneeskunde bekijken liggen die met name op het vlak van de acute ziekten. Het is ongelooflijk waar de reguliere geneeskunde toe in staat is. De verfijning van operaties, denk bijvoorbeeld aan het scheiden van een siamese tweeling die met de hoofden met elkaar vergroeid is. Maar iets dichter bij huis als een paard heftig koliek heeft en een draaiing in de dikke darm heeft, dan is een spoedoperatie echt het enige redmiddel, geen ander “kruid” is hier tegen op gewassen.

Gaan we echter kijken naar de chronische ziekten dan is de reguliere geneeskunde een stuk minder succesvol en veelal bestaat de therapie uit symptoombestrijding zoals pijnstilling of ontstekingsremming. Hier kan de alternatieve geneeskunde zeer goed van pas komen. Dat wil niet zeggen dat de oplossing simpel is en ook hier geldt, niet alles werkt voor ieder paard hetzelfde, maar uit ervaring kan ik zeggen dat het de moeite loont om te zoeken naar alternatieven met daarbij in je achterhoofd houdende: “ als het een positief resultaat heeft dan werkt het dus en zo niet dan heeft het geen zin om ermee door te gaan”. Daarbij natuurlijk wel bedenkende dat een chronische ziekte betekent dat het lichaam al lange tijd uit balans is en het wel even duurt voordat die balans weer hersteld is.

Quick fix versus langzaam opbouwen:

Wij mensen houden van makkelijk en snel en dingen bereiken met weinig moeite en daar is op zich niks mis mee, maar het is niet altijd reëel. De reguliere geneeskunde is ook redelijk ingesteld op een quick fix. Je hebt hoofdpijn dus je neemt en aspirientje en je hoofdpijn is weg!

Een voorbeeld een paard heeft al langere tijd hoestklachten. Als regulier arts geef je het dier corticosteroïden (remmen de ontsteking in de luchtwegen) en iets om het slijm af te voeren. Dit werkt meestal binnen een aantal dagen of wellicht 1 of 2 weken.

Een andere benadering zou zijn, het wegnemen van de factoren die zorgen voor het hoesten. In de meeste gevallen zijn dat de schimmelsporen in hooi en stro. Deze zorgen voor een allergische reactie in de luchtwegen. Als dit de enige maatregel is dan duurt het een aantal weken voordat het paard gestopt is met hoesten en het kost vaak ook best wat moeite.

Een meer holistische versie is dat er gekeken wordt naar waarom het paard allergisch is geworden voor stof. Dit zou bijvoorbeeld kunnen komen door chronische stress door bijvoorbeeld huisvesting waarin het paard te veel beperkt wordt in zijn natuurlijke gedrag. De chronische stress kan zorgen voor het uit balans raken van het afweersysteem waardoor het gaat overreageren op stof. Nu kost het natuurlijk wel heel veel moeite en tijd om de huisvesting te veranderen, dat te combineren met in ieder geval voor tijdelijk het weghalen van stof in de omgeving, maar ik denk wel dat iedereen ziet dat dit wel voor de meest definitieve oplossing kan zorgen. We zien hier trouwens wel een overlap tussen reguliere en alternatieve geneeskunde. Ook regulier zal getracht worden het paard zo vrij mogelijk te houden van stof, alleen de laatste stap (de oorzaak van het ontstaan van de allergie) wordt niet gezet.

Secundair preventief versus primair preventief:

Steeds meer aandacht wordt er besteedt aan preventieve (dier) geneeskunde. Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Dit geldt voor reguliere en alternatieve geneeskunde. Dit is dus een overeenkomst tussen beide groepen geneeskunde, alleen er is een klein verschil. De reguliere geneeskunde werkt vaak secundair preventief. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat een paard ernstig ziek wordt van een griepvirus, geven we het dier een enting. Dit is zeker preventief, maar gaat niet uit van het dier zelf. Alternatief gezien zou gekeken worden: “hoe kunnen we het afweersysteem van het paard zo goed mogelijk houden of krijgen zodat het dier niet (ernstig) ziek wordt van de griep”, dit gaat wel uit van het dier zelf. Achter beide methoden zitten goede ideeën en beide methoden hebben hun voor en nadelen. In het kort: Vaccins zijn makkelijk toe te dienen en lijken met name als een hele populatie geënt wordt effect te hebben.

Vaccins kunnen bijwerkingen geven op korte en lange termijn. Geen enkel vaccin biedt 100% veiligheid. Bij het optimaliseren van de afweer breng je geen lichaamsvreemde stoffen in het dier en is gunstig voor het algemeen welbevinden. Het optimaliseren van de afweer van het paard klinkt eenvoudig maar dat is het niet, het is van zeer veel factoren afhankelijk, zoals voeding, beweging, huisvesting en training. Paarden worden met veel dieren op een klein oppervlak gehouden waardoor de infectiedruk hoger ligt dan in de natuur zou voorkomen en paarden worden veel meer blootgesteld aan stress en wisseling van de samenstelling van de groep waardoor je insleep van ziekten kunt krijgen.

Conclusie:

Dit artikel is op geen enkele wijze bedoeld om een voorkeur uit te spreken over reguliere of alternatieve geneeskunde. Beide geneeswijzen hebben hun sterke en hun zwakke punten. Het zou mooi zijn als er geen echte tweedeling meer was waardoor het makkelijker wordt om het goede van beide kanten samen te voegen. Beide geneeswijzen hebben hun tijd en hun plaats. De gezondheid van je paard (en van je zelf) is belangrijk en gezond blijven kost tijd, moeite en aandacht. Neem verantwoordelijkheid voor de gezondheid van je paard! Probeer open minded te zijn en door uitproberen en het verkrijgen van resultaten zul je vanzelf ontdekken wat werkt en wat niet werkt.

Niemand vindt het leuk als zijn of haar paard gezondheidsproblemen heeft, maar het kan een hele interessante en leerzame weg zijn, om de antwoorden te vinden die leiden tot een (echte) oplossing. Probeer vooruit te denken, wat is goed voor je paard op de lange termijn. Natuurlijk kan het bestrijden van symptomen met medicijnen een tijdelijke verlichting geven en ook zeker positief zijn voor je paard, maar uiteindelijk worden de bijwerkingen van deze medicijnen of technieken vaak erger dan de kwaal.

Het is jammer dat veel reguliere artsen negatief kritisch staan ten opzichte van alternatieve artsen en therapeuten. Op hun beurt is de valkuil voor veel mensen uit het alternatieve circuit dat zij tegen alles zijn wat regulier is en denken dat hun therapie de enige manier is om gezond te worden in elke situatie. Helaas is er geen enkele therapie noch regulier noch alternatief die alle problemen in alle situaties in elk dier op kan lossen. Wat mij betreft houdt een holischtisch denkwijze niet alleen in dat je naar het gehele dier kijkt, maar ook naar de gehele geneeskunde, zowel alternatief als regulier met alle mogelijkheden die daarbinnen zijn.

Probeer tijdens je zoektocht te bedenken dat verreweg de meeste dierenartsen en therapeuten hun vak hebben gekozen vanuit de ideologie om dieren te kunnen helpen. Dat dat niet altijd lukt is vervelend, maar naar alle waarschijnlijkheid heeft deze persoon gehandeld naar het beste van zijn of haar kunnen met de beste bedoelingen. Niemand weet of kan alles en daarom moeten we onze krachten bundelen en alle wegen die naar een goede gezondheid van ons paard kunnen leiden onderzoeken.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid