Cornea defect

 

Cornea defect

Achtergrond

Een corneadefect kan ontstaan door een verwonding (trauma). Het hoornvlies bestaat uit meerdere lagen. Het epitheel, basaalmembraan, stroma, het membraan van Descemet en het endotheel. Het epitheel is het buitenste laagje, waarin veel zenuwuiteinden te vinden zijn. Een beschadiging van het hoornvlies is daarom vaak erg pijnlijk. Het basaalmembraan zit direct onder het epitheel. Van daaruit worden nieuwe epitheelcellen aangemaakt. Het membraan van Descemet is een harde laag die het oog bescherming biedt tegen beschadigingen. Deze laag kan gezien worden als de scheiding tussen de binnenzijde van het oog en het hoornvlies. Daartegenaan zit nog een laagje endotheel wat voor de voeding van het hoornvlies zorgt. Het hoornvlies bevat geen bloedvaten. Hierdoor kan het hoornvlies doorzichtig en helder zijn. De voedingsstoffen en zuurstof kunnen dus niet via het bloed aangevoerd worden. Daarom pompt het endotheel vocht uit het hoornvlies, waardoor er kamerwater (vocht vanuit de binnenzijde van het oog) het hoornvlies in stroomt. Hierdoor ontstaat een constante stroom van vocht met voedingstoffen en zuurstof door het hoornvlies heen. Tevens wordt zuurstof vanuit de buitenlucht opgenomen door het hoornvlies. Een gezond hoornvlies is glanzend, vochtig, glad en doorzichtig. Het traanvocht zorgt ervoor dat het oog vochtig blijft en dat vuil afgevoerd wordt. Bij een beschadiging van de cornea is het van belang om te kijken of er geen vreemd voorwerp in het oog zit (bijvoorbeeld een strootje of iets anders waardoor het paard de beschadiging heeft opgelopen), of dat een van de haren rond het oog de verkeerde kant opgroeit en zo het hoornvlies irriteert.

Cornea defect

Gezond hoornvlies

Foto 1:Een gezond hoornvlies is glanzend, vochtig, glad en doorzichtig.

Symptomen en diagnose

Er wordt onderscheid gemaakt tussen een oppervlakkige beschadiging en een diepe beschadiging. Bij de oppervlakkige beschadiging is alleen het epitheel aangedaan. Het paard knijpt het oog dicht en het traant. Vaak laat een paard het oog niet graag onderzoeken. Soms is de beschadiging zichtbaar als een soort deukje of delletje in het hoornvlies. Het kan (beter) zichtbaar gemaakt worden met behulp van fluoresceïne. Dit is een stof die in het oog fluorescerend groen kleurt en hecht aan beschadigde epitheelcellen, waardoor de beschadiging groen aankleurt. Rondom de beschadiging kan het hoornvlies blauw/ wit gekleurd zijn. Dit is zichtbaar wanneer er oedeem (vochtophoping) in het epitheel ontstaat als gevolg van de beschadiging.

Bij een diepe beschadiging zijn meerdere lagen van het hoornvlies betrokken. De symptomen zijn hetzelfde als bij de oppervlakkige beschadiging. De beschadiging kleurt ook groen aan na toediening van fluoresceïne. Wanneer de beschadiging tot op het membraan van Descemet gaat, dan is in het midden van de beschadiging een plekje te zien dat niet aankleurt. Fluoresceïne hecht namelijk niet aan het membraan van Descemet.

 

Gezond hoornvlies

Foto 2: Dit paard werd in de stal aangetroffen met een dik tranend oog.

Dit kan door meerdere dingen veroorzaakt worden. Gedacht kan worden aan een steek van een daas. De huid rond het oog is heel gevoelig dus kan er een heftige zwelling optreden als reactie. Ook kan het paard het oog gestoten hebben. Meestal is er in beide gevallen geen schade aan het hoornvlies maar om dit zeker te weten is bij het paard het hoornvlies gekleurd met fluoresceine (dit heeft de ooguitvloeiing in de ooghoek geelgroen gekleurd). Het hoornvlies kleurde nergens groen wat betekent dat er geen schade te vinden was.

 

Gezond hoornvlies

Foto 3: Het paard herstelde snel, 3 dagen later zag het gebied rond het oog er al weer normaal uit. Wel is te zien dat er nog een klein beetje ooguitvloeiing geproduceerd werd.

Therapie

Een oppervlakkige beschadiging kan behandeld worden met verschillende oogzalven of druppels. Vaak wordt een oogzalf voorgeschreven met vitamine A, die het herstel van het hoornvlies bevordert en met antibiotica om ervoor te zorgen dat er geen ontsteking ontstaat. Een ontsteking kan ervoor zorgen dat de genezing minder goed verloopt. Een oppervlakkige beschadiging herstelt snel. Binnen 1 tot 2 dagen is het oog al veel minder pijnlijk en afhankelijk van de grootte van de beschadiging zal het hoornvlies zich in de regel herstellen binnen enkele dagen tot een week. Hierbij treedt normaal gesproken geen litteken weefsel vorming op.

Een diepe beschadiging kan ook behandeld worden met oogzalven of druppels. Deze zalven bevatten antibiotica en vitamine A. In dit geval kan ook een zalf gebruikt worden die atropine bevat. Bij een diepe beschadiging vernauwt de pupil zich en bepaalde spiercellen in het oog trekken samen, wat ook weer pijnlijk is. Atropine gaat dit tegen, waardoor de pijnlijkheid afneemt. Een diepe beschadiging herstelt over het algemeen niet restloos. Er zal veelal littekenweefsel ontstaan op het hoornvlies.

Complicaties

Wanneer een hoornvliesbeschadiging niet goed herstelt kan een ulcus(zweertje) ontstaan. Dit ontstaat meestal door een besmetting met bacteriën, maar incidenteel ook door een besmetting met schimmels. De hoornvliesbeschadiging wil niet genezen en neemt in ernst toe. De behandeling bestaat uit antibiotica en atropine (eventueel met vitamine A) als oogdruppels of oogzalf en NSAID’s. NSAID’s zijn ontstekingsremmers, pijnstillers en koortsremmers, zoals paracetamol (humaan gebruik), en worden niet in het oog toegediend, maar oraal toegediend of geïnjecteerd. Atropine en NSAID’s worden beide gegeven om pijn te bestrijden en een verdere ontsteking van andere structuren van het oog te voorkomen. (zie maanblindheid). Tevens moet het oog vaak gespoeld worden om ontstekingsvocht (met daarin bacteriën) te verwijderen. Om te bepalen welke bacterie de boosdoener is, kan een monster genomen worden van het ulcus en kan de desbetreffende bacterie gekweekt worden. Zo kan ook bepaald worden welk antibioticum het beste effect heeft. Als een paard zich slecht laat behandelen, kan ervoor gekozen worden om een toedieningssysteem in het oog aan te leggen.

Een andere complicatie is het ontstaan van een chronisch of indolent ulcus. De hoornvliesbeschadiging herstelt eenvoudigweg niet zodat er een zweertje ontstaat, maar zonder ontsteking. Het oog is meestal niet of nauwelijks pijnlijk. Er wordt wel een monster genomen van het zweertje om te controleren of er daadwerkelijk geen bacterie of schimmel een rol speelt. De therapie kan medicamenteus met behulp van oogzalven of chirurgisch zijn. De chirurgische methode leidt tot een sneller herstel. Tijdens de operatie wordt het ulcus opgeschoond (gecuretteerd) en geëtst met een fenol oplossing. Hierdoor wordt de genezing gestimuleerd. Vaak worden de oogleden voor een week tot tien dagen aan elkaar gehecht zodat de genezing beter kan verlopen. Het oog wordt verder behandeld met oogzalven (antibiotica, atropine en vitamine A).

Als de beschadiging heel diep is, kan een perforatie van het hoornvlies ontstaan. In sommige gevallen zal een stukje van de iris de opening in het hoornvlies opvullen, zodat het oog toch weer afgesloten wordt. Deze beschadiging is heel pijnlijk. Als er vocht uit het oog is gelopen, wordt de oogbol minder bol. De aandoening kan met behulp van medicijnen of door middel van een operatie verholpen worden. Als gekozen wordt voor een therapie met medicijnen, worden er antibiotica en atropine oogzalven of druppels gebruikt. Daarnaast worden NSAID’s voorgeschreven die oraal worden gegeven of met behulp van een injectie. Er ontstaat littekenweefsel in en op het hoornvlies. Het weefsel dat buiten het hoornvlies groeit, moet een keer verwijderd worden om herstel plaats te laten vinden.

De operatie bestaat uit het losmaken van het stukje iris dat in de opening van het hoornvlies zit. De opening wordt daarna gehecht waarna het hoornvlies verder kan herstellen. Uiteraard moet het herstel ondersteund worden door de al eerder genoemde medicatie.

Neem altijd contact op met uw dierenarts als uw paard een pijnlijk, tranend oog heeft of andere symptomen toont die doen vermoeden dat het paard een oog probleem heeft. De ingestelde therapie hangt van veel factoren af. Alleen uw dierenarts kan bepalen welke therapie op dat moment het beste is.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid