Ataxie

 

Ataxie

Achtergrond

Ataxie is verminderde coördinatie van de skeletspieren. De incoördinatie kan het gevolg zijn van aandoeningen die de kleine hersenen, de hersenstam, het evenwichtsorgaan of het ruggenmerg betreffen. Een beschadiging van de afdalende zenuwbanen in het ruggenmerg komt het meest voor. Het signaal van de hersenen naar de spieren wordt dan niet goed doorgegeven. Het ruggenmerg is een kwetsbare kabel van zenuwweefsel, die richting achterkant van het paard versmalt tot een draadachtige vezel. De kabel wordt omgeven en beschermd door de wervels. In het midden van de wervels zit een holte. Deze holtes vormen samen het wervelkanaal. Hierin bevindt zich het ruggenmerg dat begint vanaf de hersenstam en doorloopt tot ongeveer de staart. De beschadiging van het zenuwweefsel kan worden veroorzaakt door een virusinfectie; het Equine Herpesvirus EHV-1 (Rhinopneumonie) of acuut trauma van het ruggenmerg. In beide gevallen wordt het ruggenmerg dan beschadigd door plaatselijke druk door oedeemvorming (vochtophoping) en/of bloedingen. In het geval van trauma kunnen wervelfracturen directe schade aan en druk op het ruggenmerg geven. Daarnaast kan er sprake zijn van bot- of gewrichtsafwijkingen van de wervelkolom, zoals artrose in het gewricht tussen de halswervels, of ruimte innemende processen waaronder abcessen of tumoren. Vaak ontstaat er een vernauwing van het wervelkanaal waardoor het zenuwweefsel beschadigd raakt. Onderzoek heeft aangetoond dat ataxie ook veroorzaakt kan worden door osteochondrose van een halswervelgewricht tijdens de groei van het veulen. Dit kan onderdeel uitmaken van het Wobbler syndroom. Bij het Wobbler syndroom ook wel cervical (hals) vertebral (wervel) malformation (misvorming) syndroom genoemd, zijn de halswervels enigszins afwijkend van vorm. Hierdoor passen de wervels minder mooi op elkaar zodat ze enigszins kunnen verschuiven waardoor er druk op het ruggenmerg ontstaat. Ook kan het wervelkanaal lokaal versmald raken wat eveneens druk op het ruggenmerg geeft. Ataxie wordt ook gezien bij aandoeningen zoals EDM (equine degenerative myeloencephalopathy) en EMND (equine lower motor neuron disease) zie aldaar.

Symptomen en diagnose

Het paard laat een slingerende en ongecoördineerde beweging zien, vaak het meest duidelijk te zien in de achterhand. Het komt het meest naar voren bij het draaien van korte wendingen, een kleine volte of een slangevolte. Bij de beoordeling van de gangen van het dier valt op dat het begin van de beweging vertraagd is en de uitvoering van de beweging overdreven. De hoef wordt niet neergezet op de plaats waar het hoort maar verder weg, meer naar buiten of meer naar binnen. De benen worden wat slepend opgetild en te weinig gebogen.

Om te testen of een paard ataxie heeft kunnen de correctiereflexen uitgevoerd worden. De hoef van het paard wordt opgetild en gebogen waarna de voorzijde van de hoef of het kootbeen weer op de grond neergezet wordt. Dit wordt dubbeltreden genoemd. Normaal gesproken zal een paard deze afwijkende stand meteen corrigeren, zeker als er wat gewicht op het been geplaatst wordt. Een paard met ataxie corrigeert deze stand vertraagd of niet.

Ataxie

Een andere test is het kruisen van de benen. Daarbij wordt het éne been gekruist over het andere, waarna geprobeerd wordt of het paard het gekruiste been wil belasten. Als het paard atactisch is zal het dier deze stand niet of pas na een tijdje corrigeren. Wanneer onverwacht tegen de schoft of het bekken geduwd wordt in zijdelingse richting wordt de reactie van het paard gecontroleerd. Het te laat, onregelmatig of te ver opzij stappen is afwijkend. Een andere test die vooral bij ataxie afwijkend is verloopt als volgt: de dierenarts trekt aan de staart tijdens het stappen op een rechte lijn en controleert de reactie van het paard. Normaal trekt een paard terug, alleen atactische paarden geven veel mee naar de kant waar de staart heen getrokken wordt. Dit moet wel meerdere keren herhaald worden voordat er conclusies getrokken kunnen worden. Ook een vermindering van de staarttonus wordt vaak gezien. Dat kan vastgesteld worden door de staartwortel op te tillen. De staart hoort dan met enige kracht tegen de anus getrokken te worden. Wanneer de staarttonus vermindert is, is de staartwortel heel makkelijk op te tillen. Soms wordt de staart scheef naar een kant gedragen. Bij een verwonding of aandoening van de halswervels is de hals vaak stijf en pijnlijk. De neus kan niet of nauwelijks naar de borstwand gebracht worden. De beweeglijkheid kan naar één kant of beiderzijds verminderd zijn. Voor aandoeningen aan de wervels kan een röntgenfoto gemaakt worden. Daarop kan osteochondrose, artrose of een vernauwing van het wervelkanaal aangetoond worden.

Therapie

In welke mate er herstel optreedt bij ataxie verschilt per geval. Herstel van zenuwweefsel neemt een lange tijd in beslag. Therapie bij ataxie kan succesvol zijn. Als therapie kunnen er NSAID’s toegediend worden. NSAID’s zijn middelen die pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend werken, vergelijkbaar met paracetamol voor humaan gebruik. Daarnaast kunnen er ook zwellingsremmers gebruikt worden. Zwellingsremmers kunnen de oedeemvorming verminderen die druk uitoefent op het zenuwweefsel.

Vitamine B zou een gunstig effect hebben op het herstel van zenuwweefsel en kan om die reden toegediend worden. Verder heeft het paard rust en een goede verzorging nodig en moet het dier gehuisvest worden in een ruime box waarvan de vloer niet te glad mag zijn om uitglijden en letsel te voorkomen.

Neem altijd contact op met uw dierenarts als uw paard verschijnselen vertoont die duiden op ataxie. De ingestelde therapie hangt van veel factoren af. Alleen uw dierenarts kan bepalen welke therapie op dat moment het beste is.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid