Spierproblemen

 

PharmahorseVaak wordt een dierenarts geraadpleegd in de volgende situaties:

  • Een paard “doet” het niet zo goed, is wat down en wat minder fit, heeft wat minder glans of komt niet zo heel goed door zijn vacht heen.
  • Het paard loopt wat minder soepel als anders en moet wat langer opstarten als normaal.
  • Het paard is wat humeurig op stal.
  • Het paard is bevattelijker voor koudjes als normaal.
  • Het paard is wat gevoelig op de spieren bij bijvoorbeeld poetsen.

Bij de meeste van deze beelden zal het standaard lichamelijk onderzoek weinig tot niets opleveren, maar in overleg met de eigenaar zal vaak besloten worden om een algemeen bloedonderzoek te doen. Uiteraard kunnen daar meerdere dingen uit naar voren komen, maar bij bovenstaande situaties komt er heel vaak een lichte verhoging van de spierenzymen uit als resultaat. Dit is lastig om te interpreteren omdat de enige aandoening die aan de hand van verhoogde spierenzymen ontegenzeglijk aan te tonen is, tying-up is oftewel spierbevangenheid. Echter betekent dit wel dat de spierenzymen fiks gestegen moeten zijn en over een bepaalde ondergrens heen moeten gaan voordat de diagnose gesteld kan worden. De lichte verhoging die tijdens het algemeen bloedonderzoek wordt gevonden ligt ver onder deze waarden zodat er geen diagnose gesteld kan worden.

Waar zouden deze waarden dan wel bij kunnen passen?

  • Het paard zou een kleine acute spierbeschadiging opgelopen kunnen hebben. Dit gaat dan om een lokaal probleem wat ontstaan is door een rare beweging of verdraaiing. Vaak kun je wel de aangedane plek lokaliseren omdat het daar pijnlijk, warm en wellicht gezwollen is. Ook kan het paard, afhankelijk van de aangedane spier, een kreupelheid vertonen.
  • Het paard kan een keer ’s nachts vastgelegen hebben waardoor er een tijd lang te veel gewicht op de onderliggende spieren is geweest. Hierdoor raakt de doorbloeding verstoord en kan er spierschade optreden.
  • Wat verreweg het meeste voorkomt, zijn rugklachten. Vaak gaat het om rugklachten die nog niet zo’n duidelijk beeld geven.
  • Ook kan een paard lichte spierstijfheid hebben door problemen met de suikerstofwisseling. Dit kan hoefbevangenheid geven wat uitgebreid beschreven staat in de tekst over EMS. De hoefbevangenheid hoeft niet altijd in de acute vorm die heel herkenbaar is naar voren te komen, maar het kan ook in een sluimerende vorm zijn die chronisch begint. Naast dit probleem kan het ook problemen in de spieren geven, eigenlijk hebben we dan te maken met een hele lichte vorm van spierbevangenheid. Ook dit kan samenhangen met EMS.
  • Een paard is geen zetmeel eter, het toenemende aantal paarden met insulineresistentie (vorm van EMS) toont dit wel aan. Andere energievormen (bijv. vetzuren) zullen de problemen bij EMS dan ook verminderen door de verminderde lactaatvorming en grote opslag van glycogeen in de spieren en vetweefsel. Dus veel ruwvoer (grofstengelig hooi) en zo min mogelijk krachtvoer en vette weiden kunnen hier tot een oplossing leiden.

Andere oorzaken van spierproblemen kunnen zijn:

  • Verminderde opname van vitaminen, mineralen en voedingstoffen bij ziekte, allergieën of een verstoorde darm pH (in de regel het geval bij het voeren van (kuil)gras, en krachtvoer). Speciaal voer en supplementen die de darmflora herstellen (pre- en probiotica) kunnen hier uitkomst bieden.
  • Tekorten aan magnesium en vitamine E. Magnesium is een mineraal. Het is nodig voor het functioneren van het zenuwstelsel, het vrijmaken van energie in spieren en voor de activatie van meer dan 300 enzymen in het lichaam. Paarden met een klinisch magnesiumtekort zijn vaak nerveus en kunnen hun spieren niet goed ont­spannen. Ook gaat het lichaam bij een tekort het magnesium vrijmaken uit de botten waarbij tevens erg veel calcium en fosfor wordt vrijgemaakt. Het gevolg is broze botten en door de toegenomen mechanische druk uit de spieren, problemen op plekken waar pezen en banden op het bot aanhechten met kreupelheid tot gevolg. Ook vermoed men dat een tekort aan magnesium meespeelt in het ontstaan van insulineresistentie. Door het hoge gehalte aan calcium in het voer wordt de opname van magnesium beperkt, ook komt dit mineraal zowiezo al veel minder voor in de voeding door de uitgeputte landbouwgronden. Vitamine E is een antioxidant en heeft een rol in het ontstaan bij spierproblemen. Uit onderzoek van de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) blijkt ook dat 31 % van de gezonde paarden een aantoonbaar vitami­ne E tekort heeft en gèèn tekort aan selenium. Supplementeren van Magnesium en vitamine E wil vaak tot goede resultaten leiden als ander fysieke problemen zijn uitgesloten.

Hoe kunnen rugklachten ontstaan bij een paard:

Zoals voor de hand ligt, heeft dit meestal te maken met de training, direct of indirect. Paarden hebben van zichzelf geen symmetrisch lichaam. Net als mensen die links- of rechtshandig zijn, zijn paarden links- of rechtsgebogen. (klik hier voor meer informatie hierover) Hierdoor kunnen er meerdere problemen ontstaan die als volgt samen te vatten zijn:

Door de scheefheid in de rug moet het paard gaan compenseren waardoor de rug (en de rest van het lichaam) asymmetrisch belast wordt. Dit geeft heel veel spanning in de rug. Denk bijvoorbeeld aan hoe het voelt als je met twee boodschappen tassen moet lopen waarvan de een heel licht is en de ander vol zit met flessen cola. De eerste paar meter heb je daar geen last van, maar daarna ga je scheef lopen en allerlei spieren aanspannen in je lichaam om te compenseren voor deze disbalans. Als je bij de auto bent aangekomen doet er van alles pijn, maar omdat het maar een klein stukje was gedurende een korte periode is dat zo weer weg. Paarden moeten echter iedere dag een uur zo lopen tijdens de training als wij er niet voor zorgen dat hun lichaam recht wordt en in balans is. Dit geeft enorme spierspanning en verzuring met name in de rug. Als het niet op tijd opgemerkt wordt, ontstaat er een chronische verzuring in de rugspieren en dit is te meten in het bloed namelijk door een lichte verhoging van de spierenzymen.

Een paard kan ook rugklachten krijgen als het een kreupelheid heeft. Dit werkt volgens hetzelfde principe dat het paard moet compenseren in het lichaam.

Ook al is een paard volledig symmetrisch nog steeds kunnen de rugspieren overbelast raken. Dit is in meerdere situaties mogelijk maar als voorbeeld zou je een paard kunnen nemen dat gebouwd is volgens wat wij tegenwoordig graag zien als sportpaard. Rechthoeksmodel (relatief lange rug), veel souplesse, grote mobiliteit van de gewrichten (tussen alle werveltjes zitten gewrichtjes), bergopwaarts gebouwd met een goed achterbeen, veel front en gedragen, zwevende ruime gangen.

Vaak zijn deze paarden ook smal gebouwd waardoor ze eerder uit balans zijn en zijn ze niet zo heel zwaar bespierd, want een elegant paard valt in de smaak en het hoger in het bloed staan gaat vaak samen met een aantal gewenste eigenschappen. Nu zorgen spieren voor een belangrijk deel voor de stabilisatie van gewrichten. Dus als je een paard hebt dat extra mobiel is in zijn gewrichten, maar relatief weinig bespiering heeft, moeten de spieren “overuren draaien”. Dit zorgt al snel voor overbelasting. Deze overbelasting kan in alle spieren plaats vinden, maar de spieren in de rug moeten bij uitstek veel stabilisatiewerk verrichten en slaan letterlijk en figuurlijk een brug tussen de voor- en achterhand van het paard waardoor ze een belangrijke functie hebben.

Een paard kan ook overbelast raken door een niet goed overwogen trainingsschema. Een paard iedere dag trainen tot aan of over de grens is niet correct. Tijdens een training over de grens raakt het lichaam een beetje beschadigd, dat is niet erg, want het lichaam zal zich herstellen en zich aanpassen aan een zwaardere belasting. Het paard moet echter wel de tijd krijgen om te herstellen. Iedere dag zwaar trainen zorgt dus op de lange termijn voor schade op schade en daardoor afbraak in plaats van opbouwen.

Ook een slecht passend zadel kan zorgen voor rugklachten.

Problemen met het gebit kunnen indirect zorgen voor rugklachten omdat het paard oncomfortabel is en niet kan ontspannen ook niet in de rug. Een ruiter die zelf asymmetrisch is in het lichaam, op wat voor manier dan ook. Scheef zitten of bijvoorbeeld rechts veel sterker is dan links, maar ook een ruiter die onvoldoende romp stabiliteit en balans heeft. Dit zorgt voor het niet goed mee kunnen gaan met de bewegingen van het paard waardoor het paard moet compenseren en overbelast raakt. En dit klinkt misschien niet zo leuk, maar ook ernstig overgewicht is onplezierig voor een paard en natuurlijk is het ook zo dat als je zelf groot van postuur bent het goed is om een paard te kiezen wat qua grootte en bouw bij je past.

Standscorrecties (een toontredende of franse stand, te steil of te plat bijvoorbeeld) corrigeren met name bij volwassen paarden kan leiden tot kreupelheden maar ook tot rugklachten. Sowieso heeft het beslaan en/ of bekappen een grote invloed op het paard en moet daar veel zorg aan besteedt worden. Zo is het niet wenselijk om een paard te lang op zijn ijzers te laten staan of de hoeven te lang te laten doorgroeien. Als het paard dan opnieuw beslagen of bekapt wordt is het verschil tussen de “nieuwe” voeten en de oude natuurlijk erg groot.

Ziekte zoals bijvoorbeeld maag-darmparasieten of allergieën kunnen ook een oorzaak zijn. Dit geeft een flinke belasting op het lichaam waardoor het na training minder goed in staat is om zich te herstellen. Ditzelfde geldt voor paarden met chronische stress door wat voor oorzaak dan ook. Ook een paard dat problemen heeft met de suikerstofwisseling kan daardoor sneller verzuring en overbelasting van (rug)spieren ondervinden. Dan is het zaak om eens goed naar de voeding te kijken.

Naast deze oorzaken zijn er ongetwijfeld nog meer oorzaken op te noemen en vaak gaat het om een combinatie van oorzaken. Tegenwoordig zijn steeds meer dierenartsen opgeleid om een vakkundig rugonderzoek uit te voeren. In het geval van het beschreven beeld helemaal in het begin van de tekst en/ of de lichte verhoging van de spierenzymen in het bloed, is het wenselijk om een goed onderzoek van de rug te doen. Naast je dierenarts zijn er meerdere therapeuten die gespecialiseerd zijn op dit gebied zoals osteopaten, fysiotherapeuten, cranio-sacraal therapeuten en manueel therapeuten. Om het probleem op te lossen heb je vaak een combinatie van therapieën nodig en vraagt de training van je paard en van je zelf ook de nodige aandacht.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid