Omega-3

Omega-3 vetzuren; Voor de gezondheid van jou en je paard?

Tegenwoordig worden mensen steeds meer bewust van het belang van een goede gezondheid voor zichzelf en voor hun paard of ander (huis)dier. Tijdschriften staan vol met tips over voeding en allerlei vitamines en supplementen die kunnen helpen om gezond te worden of te blijven. Omega-3 vetzuur is één van de voedingsstoffen die de laatste tijd veel aandacht krijgt. Omega-3 vetzuren zijn meervoudig onverzadigde vetzuren. Het alpha-linoleenzuur uit deze groep is een essentieel vetzuur. Dat wil zeggen dat het lichaam deze stof uit de voeding moet halen omdat we het niet zelf kunnen maken vanuit andere vetzuren of andere grondstoffen.

Vetzuren bestaan uit een keten van koolstofatomen. Aan het koolstofatoom zitten waterstofatomen gebonden. Als alle plaatsen waar een waterstofatoom kan gaan zitten bezet zijn wordt het een verzadigd vetzuur genoemd. Onverzadigde vetzuren hebben dus nog één of meerdere bindingsmogelijkheden voor een waterstofatoom. Plantaardige oliën bevatten over het algemeen meer onverzadigde vetzuren dan dierlijke vetten. Verzadigde vetten hebben een hele slechte naam gekregen in verband met het verhogen van het cholesterol en hart en vaatziekten. De laatste tijd ontstaat hier echter steeds meer discussie over. Verzadigde vetten hebben we ook nodig en het voordeel van verzadigde vetten is dat ze heel stabiel zijn waardoor je ze kunt gebruiken om je eten in te bakken of te fituren. Onverzadigde vetten zijn daarvoor minder geschikt omdat ze bij relatief lage temperaturen ranzig worden wat betekent dat ze transvetzuren vormen en die zijn pas echt ongezond. Verzadigde vetten zijn bij kamertemperatuur hard, denk aan een pakje boter. Oliën die veel onverzadigde vetzuren bevatten zijn vloeibaar, zoals olijfolie.

Het lichaam van een paard of een mens zit ongelooflijk ingewikkeld in elkaar. Alles is gebaseerd op in balans blijven. In feite ben je gezond als alle systemen en processen in je lichaam in evenwicht zijn. Een lichaam moet dan ook voortdurend meten of er afwijkingen in dit evenwicht te vinden zijn. Denk bijvoorbeeld aan de lichaamstemperatuur, de bloeddruk, de hoeveelheid zuurstof in het bloed, de zuurtegraad van het bloed en of er indringers in het lichaam aanwezig zijn. Mocht er een afwijking gemeten worden, dan onderneemt het lichaam actie. Stel je bloeddruk wordt te laag; Om de bloeddruk te verhogen geeft het lichaam een signaal om de vaten te vernauwen en de nieren gaan minder vocht uitscheiden zodat het in je lichaam blijft. Als een lichaamsvreemd stofje of organisme zoals een bacterie het lichaam binnen dringt zal gereageerd worden met een ontsteking. Deze ontsteking zorgt ervoor dat de indringer vernietigd en opgeruimd wordt, maar daarna moet de ontsteking weer geremd worden anders ondervind je er meer last van dan dat je er baat bij hebt. Stel je voor dat je de griep hebt en nadat het virus weg is blijf je de rest van je leven hoesten, snotteren en koorts houden.

Het lichaam kan afwijkingen in het evenwicht corrigeren met behulp van zenuwen die organen aansturen of met behulp van hormonen. Hormonen zijn lichaamseigen stoffen die een boodschap overbrengen. Zo maakt de alvleesklier bijvoorbeeld het hormoon insuline aan wanneer de bloedsuikerspiegel stijgt. Hierdoor wordt suiker uit het bloed opgenomen en opgeslagen in de lever en het spierweefsel waardoor de suikerspiegel in het bloed weer normaal wordt. Je begrijpt wel dat er ontelbaar veel dingen tegelijk gemeten worden en ontelbaar veel boodschappen per minuut door je lichaam verstuurd worden om alles te regelen. Het is eigenlijk een wonder dat het meestal allemaal goed gaat en het is een illusie om te denken dat wij als mensen in staat zijn om ooit alles te begrijpen. We kunnen niet eens per minuut aan zoveel dingen tegelijk denken als dat je lichaam reguleert.

Het afweersysteem wordt ook gereguleerd door hormonen en hormoonachtige stoffen. Ontstekingsreacties zijn een onderdeel van het afweersysteem. Eén van de bekendste stoffen die betrokken is bij de regulatie van ontstekingsreacties is prostaglandine. De werking van aspirine ® berust op het remmen van de productie van bepaalde prostaglandines.

Er zijn 3 verschillende groepen prostaglandines (PGE) bekend; PGE 1, PGE 2 en PGE 3. PGE 1 en 3 zorgen voor het remmen van ontstekingsreacties. PGE2 zorgt voor het tegenovergestelde en stimuleert dus de ontstekingsreactie. Daarnaast hebben prostaglandines nog veel meer effecten zoals het regelen van de afweer, een effect op de maag, op de bloedplaatjes en de bloedvaten. Omega- 3 en Omega-6 vetzuren worden door het lichaam gebruikt om prostaglandines van te maken. De verhouding Omega-3 vetzuren en Omega- 6 vetzuren die je met je voeding binnen krijgt beïnvloedt hoeveel er van welk prostaglandine gemaakt wordt. In het geval van chronische ontstekingprocessen in het lichaam bij bijvoorbeeld gewrichtsontstekingen wil je natuurlijk het liefst zoveel mogelijk PGE1 en PGE3 hebben zodat de ontstekingsreactie geremd wordt. In de voeding die door de gemiddelde persoon dagelijks gegeten wordt zit relatief te veel Omega-6. Dit verhoogt de kans op chronische ontstekingsprocessen doordat er dan meer PGE2 gevormd wordt . Het kan dan nuttig zijn om Omega-3 als voedingsupplement te gebruiken om de verhoudingen tussen Omega-3 en Omega-6 vetzuren te normaliseren.

Bij mensen wordt aangenomen dat Omega-3 de volgende gunstige effecten heeft op de gezondheid.

  • Een preventief effect op het ontstaan van hart en vaatziekten.
  • Ontstekingsremmend effect.
  • Positief effect op gewrichtsontstekingen.
  • Positief effect op de hersenfuncties. Er wordt een verband gelegd met een te kort aan Omega- 3 vetzuren en ADHD.
  • Positief effect bij depressiviteit.

Bij paarden komen ook vaak chronische ontstekingsprocessen voor. Bijvoorbeeld in het geval van gewrichtsontsteking door artrose, maar een paard kan natuurlijk in principe overal in het lichaam te maken krijgen met langdurige ontstekingsprocessen. Er wordt vanuit gegaan dat paarden net als mensen baat kunnen hebben bij Omega-3 vetzuren zo ook wanneer een paard niet helemaal happy is (depressief). Je humeur wordt bepaald door hormonen en als je lichaam niet voldoende bouwstoffen binnenkrijgt om “happy hormonen” te maken waar je je blij van gaat voelen kun je depressief worden, zelfs als paard.

Natuurlijke bronnen van Omega-3 vetzuren zijn vette koudwater- zeevissen zoals makreel en zalm. Grappig om te weten is dat deze vissen wel veel onverzadigde vetzuren in hun lichaam moeten hebben anders zouden ze door het koude water net zo hard worden als een pakje boter dat in de koelkast ligt. Vissen kunnen zelf ook geen Omega-3 maken, maar nemen het op doordat ze algen vanuit het water waarin ze leven binnenkrijgen en die zijn rijk aan Omega-3 vetzuren. Gevangen vis is dan ook beter dan gekweekte vis, maar het zeewater kan wel een hoog gehalte aan zware metalen zoals kwik bevatten. Visolie in kwaliteitsvolle supplementen wordt gezuiverd waardoor zware metalen verwijderd worden.

Plantaardige oliën bevatten wel Omega-3 vetzuren maar de meeste hebben een laag Omega-3 gehalte.

Mocht je meer informatie willen hebben over alle positieve effecten die gevonden zijn bij mensen die Omega-3-vetzuren gebruiken, raad ik je aan om het artikel Omega-3 vetzuren op Wikipedia te lezen.

Auteur Drs. Karin Leibbrandt

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid