Staart & manen eczeem

Achtergrond

Staart- en maneneczeem is het gevolg van een allergische reactie op het speeksel van het kriebelmugje ook wel cullicoïdes mug genoemd. Deze mugjes komen voor van april tot ongeveer oktober en zijn vooral actief tijdens zonsopkomst en zonsondergang. De allergische reactie veroorzaakt heftige jeuk waarbij de paarden of pony’s in eerste instantie meestal de staart en de manen gaan schuren. In ernstige gevallen kan de rest van het lichaam ook aangetast worden en zal het dier overal kale plekken krijgen van het schuren. Sommige rassen zijn gevoeliger voor het ontwikkelen van staart- en maneneczeem dan andere. Bijvoorbeeld IJslanders en Friezen kunnen heel gevoelig zijn.

eczeem1

Symptomen en diagnose

De diagnose is meestal eenvoudig te stellen. De paarden hebben heftige jeuk en schuren de aangetaste plekken (meestal staart en manen) helemaal kaal en soms zelfs tot bloedens toe. De tijd van het jaar kan ook nog een aanwijzing zijn, want in het voorjaar en de zomer hebben paarden meer last van staart- en maneneczeem. Hoewel ernstig aangedane paarden soms ook nog wat klachten gedurende de winter laten zien. Als een paard éénmaal klachten toont, zullen deze meestal ieder zomerseizoen weer terug komen en regelmatig verergeren deze in de loop der jaren.

eczeem2

Therapie

Een honderd procent werkzame therapie is er momenteel nog niet. Preventief kan gedacht worden aan middelen om muggen te weren en het opstallen van de dieren tijdens de periode van de dag waarop de meeste kriebelmuggen actief zijn. Ook zijn er speciale dekens verkrijgbaar die zoveel mogelijk lichaamsoppervlak van het dier bedekken, zodat de muggen de huid niet kunnen bereiken. De muggen komen in sommige delen van het land meer voor dan in andere. Zo zou langs de kust de overlast van deze muggen veel minder zijn.

preventie

Er zijn veel middelen op de markt die ter behandeling van staart- en maneneczeem toegepast kunnen worden, maar veel van deze middelen zijn nauwelijks effectief. Om de jeuk te stillen en de allergische reactie tegen te gaan kunnen zalven met corticosteroïden lokaal toegepast worden, maar in principe kan dit maar voor een relatief korte periode. In sommige gevallen wordt ervoor gekozen om corticosteroïden (zoals prednisolon) oraal toe te dienen.

Recentelijk bestaat ook de mogelijkheid om dieren te desensibiliseren. Hiertoe worden kleine hoeveelheden van het allergeen (stof waar het paard allergisch voor is; het speeksel van de kriebelmug) geïnjecteerd bij het paard. De injecties bevatten iedere keer een beetje meer allergeen. Hierdoor went het lichaam als het ware aan het speeksel van het kriebelmugje en zal de allergische reactie afnemen of weg blijven. Ook deze therapie werkt niet in alle gevallen, maar is wellicht de moeite van het proberen waard.

Een andere visie (door Lobke Saris - Natuurgeneeskunde)

Zomer eczeem

Een allergie die veel bij paarden voorkomt is zomereczeem. Zomereczeem is een allergie voor de steken van de colicoïdes mug. Paarden met zomereczeem krijgen veelal jeuk aan de staart en manen. Er ontstaan wondjes en ontstekingen die erger worden doordat het paard continu wil schuren tegen de jeuk. In sommige gevallen heeft het paard ook buiten de manen en staart jeuk en ontstaan er wonden en ontstekingen over het hele lichaam.

Vaak is de behandeling van zomereczeem gericht op het voorkomen van muggensteken door speciale dekens of het gebruik van sprays met een sterke geur. Daarnaast worden crèmes op de aangedane plekken gesmeerd voor het verlichten van de jeuk en ontsmetting van eventuele ontstekingen. Soms wordt zelfs de mogelijkheid om te schuren weggenomen door overal schrikdraad omheen te spannen. De manen en staart worden zo wel gespaard, maar het paard heeft dan nog steeds continu jeuk en dit komt zijn welzijn absoluut niet ten goede.

Echter ook bij zomereczeem zouden we weer de vraag moeten stellen “Waarom?”. Waarom is dit paard allergisch voor de muggen. Oftewel, waarom vertoont dit paard symptomen en bijvoorbeeld het andere paard wat in dezelfde wei staat niet. Op deze vraag zijn veel antwoorden mogelijk, maar de twee meest voor de hand liggende antwoorden op deze vraag zijn:

1. Het ene paard wordt meer gestoken door de muggen dan het andere paard.

2. De afweer van het paard met zomereczeem reageert overdreven op de muggensteken en de afweer van het gezonde paard reageert normaal.

Aan de hand van deze twee antwoorden kun je weer de vraag stellen: “Waarom?”. Waarom wordt het ene paard meer gestoken dan het andere paard of waarom reageert zijn afweer zo overdreven? Op deze vragen zijn natuurlijk weer meerdere antwoorden mogelijk, maar waar een natuurgeneeskundige zeker naar zal kijken is de hoeveelheid toxinen in het lichaam van het paard. Zoals hierboven beschreven kan een opeenstapeling van toxinen een onbalans geven waardoor een allergische reactie kan ontstaan.

Daarnaast zal een lichaam altijd proberen de overtollige toxinen uit te scheiden. Dit gebeurt ook via de huid en vaak heeft dit een viezige, vette huid tot gevolg. Zoals iedereen weet worden vliegen aangetrokken door ‘vuiligheid’. Maar ook muggen drinken liever ‘vervuild’ bloed dan ‘schoon’ bloed omdat dit voor hen meer voedingsstoffen bevat. Een paard dat veel toxinen in zijn lichaam heeft kan dus door de onbalans zomereczeem ontwikkelen en is daarbij hij ook nog aantrekkelijker voor de muggen!

Toxinen en reinigen kunnen dus een belangrijke rol spelen bij zomereczeem, maar natuurlijk zijn toxinen niet altijd de oorzaak. Ieder dier is uniek en reageert anders op situaties, toxinen, ziektes enz. Samen met een veterinair natuurgeneeskundige kun je de oorzaak van het probleem achterhalen en een passende behandeling inzetten.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid