Hart

Het circulatie apparaat bestaat uit het hart, de bloedvaten en de lymfevaten.

De bouw en functie van het hart en de circulatie

Het circulatie apparaat bestaat uit het hart, de bloedvaten en de lymfevaten. Het hart is opgebouwd uit speciaal spierweefsel, speciaal omdat het een spier is die “onvermoeibaar” is. Een heel leven lang blijft deze spier zonder pauze aan de slag. De opbouw van het hart en de circulatie is weergegeven in de schematische tekening 1.

Hart
Schematische tekening 1: 2) de pulmonaalkleppen; 4) aortakleppen; 5)rechter AV-klep; 6) linker AV-klep 7) longslagader; 8) holle ader/ vene cava; 9) aorta; 10) longader LA= linker boezem; LV= linkerkamer; RA= rechterboezem; RV= rechterkamer

Het hart wordt onderverdeeld in de linker en de rechter helft. Al het bloed vanuit het lichaam wordt verzameld in de holle ader (8; ook wel vene cava genoemd). Deze brengt het zuurstof arme bloed naar de rechter boezem (RA; oftewel rechter atrium). De rechter boezem pompt het bloed naar de rechter kamer (RV; of rechter ventrikel). Tussen de rechter boezem en de rechter kamer liggen de AV kleppen (5; atrioventriculaire kleppen/ tricuspidales). Vanuit de rechter kamer wordt het bloed de longslagader (7) ingepompt. Tussen de rechter kamer en de longslagader bevinden zich de semilunair kleppen (2) die ook wel pulmonaal kleppen worden genoemd. De longslagader transporteert het zuurstofarme bloed naar de longen waar kooldioxide afgegeven wordt en zuurstof opgenomen wordt. Het zuurstofrijke bloed vanuit de longen gaat via de longader (10) naar de linker boezem (LA; linker atrium). Via de AV kleppen in het linker hart (6; bicuspidales) wordt het bloed in de linker kamer (LV; linker ventrikel) gepompt. Van hieruit gaat het zuurstof rijke bloed via de aorta het lichaam in zodat alle weefsels en organen van zuurstof en voedingsstoffen worden voorzien en afvalstoffen en kooldioxide weer afgevoerd worden. Tussen het hart en de aorta liggen ook semilunair kleppen (4) of aortakleppen. De aorta splitst zich in steeds kleinere slagadertjes en in de organen en weefsels ontstaan netwerkjes van dunne haarvaatjes, ook wel capillairen genoemd. De haarvaatjes zorgen ervoor dat de uitwisseling van stoffen optimaal kan plaats vinden. Nadat het bloed door de weefsels en organen is gestroomd is het zuurstofarm en wordt het afgevoerd via aders die al het bloed weer verzamelen in de holle ader. Deze brengt het bloed weer terug naar het hart. Dit is de dubbele bloedsomloop welke is opgedeeld in de kleine en de grote circulatie. Met de kleine circulatie wordt de weg bedoeld die het bloed aflegt van het rechter hart naar de long en terug naar het linker hart. De grote circulatie is de weg van het linker hart naar het lichaam met alle organen en weefsels en weer terug naar het rechter hart.

De wand van het hart (zie schematische tekening 2) bestaat uit spierweefsel (2) en wordt daarom ook wel myocard genoemd (myo= spierweefsel; card= hart).

Hart
Schematische tekening 2: 1) endocard; 2) myocard; 3) epicard; 4) pericard/ hartezakje

Het laagje weefsel aan de binnenkant van de kamers en de boezems wordt endocard (1) genoemd (endo=binnen). Het buitenste laagje weefsel van het hart heet het epicard (3) (epi=aan buitenkant). De spierlaag is het dikst in de linker kamer, want deze moet het bloed door het hele lichaam pompen, terwijl de rechter kamer het bloed alleen naar de longen hoeft te pompen. Het hart bevindt zich in de borstholte en wordt omgeven door een structuur die het hartzakje wordt genoemd. (4; of pericard). Tussen het hartzakje en het hart ligt een laagje vloeistof dat ervoor zorgt dat het hart zonder wrijving kan bewegen.

Het hart van een paard klopt ongeveer 28-40 keer per minuut in rust. Dit wordt geregeld door het hart zelf en staat onder invloed van het autonome zenuwstelsel. Dit deel van het zenuwstelsel bestuurt alle organen en klieren. Het regulatie systeem van het hart zelf werkt als een pacemaker; schematische tekening 3.

Hart
Schematische tekening 3: 1) bundel van His; 2) vezels van Purkinje; SK= sinusknoop; AV=AVknoop

In de rechter boezem zit een groepje speciale cellen die de sinusknoop (SK) vormen. Deze cellen produceren elektrische pulsen. Alle cellen van het hart kunnen een elektrische prikkel goed en snel doorgeven aan buurcellen. De hartspier trekt samen als het een dergelijke elektrische prikkel krijgt. Zodra deze elektrische puls ontstaat in de sinusknoop wordt deze zeer snel over de boezems verder geleid en zullen deze samen trekken. Aangezien de boezems en de kamers verschillende functies hebben (boezems vullen de kamers met bloed; kamers moeten het bloed door het lichaam of de longen pompen) is het niet handig als het hele hart in een keer samentrekt. Om dit te voorkomen bevindt zich op de overgang van boezems naar kamers de AV knoop (AV). Deze structuur geleidt de elektrische prikkel niet zo goed, waardoor deze een tijdje tegengehouden wordt voordat het doorgegeven wordt aan de wand van de kamers. Zo trekken eerst de boezems samen en daarna pas de kamers. De cellen van de spierwand van de kamers kunnen de elektrische puls ook prima geleiden maar de wand is veel dikker waardoor op deze manier niet alle cellen tegelijk geactiveerd worden en dus niet de gehele spierlaag op hetzelfde moment zal samen trekken. Om dit probleem op te lossen lopen er vanuit de AV knoop de Bundels van His (1). Deze structuren zijn vergelijkbaar met stroomdraadjes en geleiden de elektrische puls, zodra deze wordt doorgegeven door de AV knoop zeer snel over de gehele wand van de kamers. Om de elektrische prikkel nog eens extra goed te verspreiden vertakt de Bundel van His zich in de vezels van Purkinje (2).

Zoals uit bovenstaande blijkt, is het hart een zeer ingenieus systeem. Het is eigenlijk een wonder dat het hart onvermoeibaar een leven lang doorpompt, het goede ritme aanhoudt en zich ook nog eens aanpast aan bepaalde omstandigheden zoals bijvoorbeeld wanneer het paard arbeid moet verrichten. Helaas gaat er ook wel eens iets mis. De meest voorkomende hartproblemen zijn hartruis (souffles), hartritmestoornissen en endocarditis (ontsteking van de binnenbekleding van het hart).

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid