Baarmoederontsteking

Baarmoederontsteking is een van de meest voorkomende oorzaken van het gust blijven (niet drachtig worden) van de merrie.

Achtergrond

Baarmoederontsteking is een van de meest voorkomende oorzaken van het gust blijven (niet drachtig worden) van de merrie. Deze endometritis is vaak het gevolg van een infectie met ziekteverwekkers. Zo kan er sprake zijn van een chronische infectie doordat de merrie aan de nageboorte is blijven staan of dat ze heeft verworpen ten gevolge van een ontsteking van de placenta (moederkoek). Daarnaast is een veel voorkomende oorzaak het onvoldoende sluiten van de vulva. Hierdoor wordt er lucht aangezogen in de vagina. Er ontstaat dan een ontsteking die zich via de schede kan uitbreiden naar de baarmoeder. Soms ontstaat een chronische endometritis zonder dat er een duidelijke oorzaak aan te geven is.

Wanneer een merrie aan de nageboorte is blijven staan kan er ook een acute endometritis ontstaan. Dit met name als er geen behandeling is ingesteld of wanneer er een stukje van de nageboorte in de baarmoeder is achtergebleven. Hierbij loopt de merrie kans ernstig ziek te worden. Een acute baarmoederontsteking kan ook het gevolg zijn van ziektekiemen die rond de bevalling in de geboorteweg en de baarmoeder terecht zijn gekomen. Hygiëne tijdens het veulenen is dus erg belangrijk.

De ontsteking wordt vaak veroorzaakt door bacteriën. De meest voorkomende hierbij zijn: Streptococcus Zoöepidemicus en E. coli. Een endometritis kan ook veroorzaakt worden door een schimmel of een gist, Candida albicans, maar dat komt minder vaak voor.

Symptomen en diagnose

Symptomen en diagnose Bij een acute endometritis loopt binnen 12 tot 24 uur na de geboorte de temperatuur op. Het dier heeft geen eetlust, is suf en geeft weinig aandacht aan het veulen.

De baarmoeder bevat teveel vocht en trekt niet voldoende samen om de vloeistof eruit te werken. Bovendien ligt de baarmoeder vaak te diep in de buikholte zodat het er niet gemakkelijk uitloopt (afvloeit). Bij een acute baarmoederontsteking is het gevaar dat de merrie hoefbevangen kan raken. Dit komt door de endotoxinen die via de ontstoken baarmoeder in de bloedbaan terecht komen. Endotoxinen zijn giftige stoffen die geproduceerd worden uit de celwand van sommige bacteriën. Deze giftige stoffen hebben een aantal schadelijke effecten waarvan het ontstaan van hoefbevangenheid één van de meest voorkomende is. In uitzonderlijke gevallen kan de merrie tetanus krijgen. Dit wordt veroorzaakt door een infectie met de tetanusbacterie (Clostridium tetani).

De diagnose acute endometritis, is te stellen aan de hand van een vaginaal en rectaal onderzoek wat uitgevoerd wordt door een dierenarts. In de vagina zal een hoeveelheid slijmig en pussige inhoud aanwezig zijn, wat erg stinkt. Omdat de baarmoederontsteking zich meestal vlak na de geboorte van het veulen ontwikkelt, zal de baarmoedermond nog gedeeltelijk open staan en zal er in de baarmoeder ook stinkende eventueel enigzins bloederige uitvloeiing en pus gevonden worden. Bij het rectale onderzoek zal de baarmoeder groot en slap aanvoelen.

Bij een chronische baarmoederontsteking kan er een slijmmonster genomen worden uit de baarmoeder en op kweek gezet worden. Aan de hand van de kweek kan onderzocht worden welke kiem de oorzaak van de problemen is.

Bij sommige merries reageert de baarmoeder heftig op een dekking/inseminatie met als gevolg een ophoping van vocht in de baarmoeder. Dit wordt een steriele infectie van de baarmoeder genoemd. Dit betekent dat er geen ziektekiemen in de vloeistof aanwezig zijn. Frequent rectaal en echografisch onderzoek tijdens de cyclus kan uitwijzen of er sprake is van een vochtophoping.

Therapie

Bij een acute endometritis geldt, dat als er niet tijdig een behandeling ingesteld wordt, dat de merrie ernstig ziek zal worden wat haar zelfs fataal kan zijn. Over het algemeen zal het goed aflopen als er op tijd een behandeling ingesteld wordt.

De abnormale baarmoederinhoud zal verwijderd moeten worden door middel van hevelen. De baarmoeder wordt schoon gespoeld met (hand)warme fysiologische zoutoplossing. Het is belangrijk dat de baarmoeder goed contraheert (samentrekt) zodat alle spoelvloeistof eruit gewerkt wordt. Contraheert het niet voldoende dan kan er oxytocine bij gegeven worden. Oxytocine is een hormoon dat door de merrie zelf ook aangemaakt wordt en zorgt voor het laten schieten van de melk en voor het samentrekken van de baarmoeder, zodat deze kleiner wordt en vloeistof en vuil naar buiten werkt. Daarnaast wordt de merrie behandeld met antibiotica en het is raadzaam om NSAID’s te geven in verband met het risico op hoefbevangenheid. NSAID’s zijn medicijnen die een ontstekingsremmende, koortsremmende en pijnstillende werking hebben vergelijkbaar met paracetamol voor humaan gebruik. Bepaalde NSAID’s hebben ook een preventieve werking op het ontstaan van hoefbevangenheid omdat ze de effecten van de endotoxinen, geproduceerd door bacteriën, (gedeeltelijk) tegen gaan. Meestal zakt de koorts binnen enkele uren na de behandeling. Zoniet dan is het raadzaam om de baarmoeder opnieuw te spoelen omdat er dan nog teveel pus aanwezig is.

Na de eerste keer spoelen is het belangrijk om de baarmoeder na 12 tot 24 uur opnieuw te laten controleren door een dierenarts. Als de baarmoeder niet schoon is, kan er opnieuw gespoeld worden. Over het algemeen loopt een baarmoederontsteking gunstig af als er op tijd een behandeling wordt ingesteld.

Bij een chronische endometritis kan men afhankelijk van de uitslag van het sljimmonster een behandeling instellen met antibiotica. Een slecht sluitende vulva kan verholpen worden door de vulva “dicht te zetten”. Dit houdt in dat de dierenarts de vulva gedeeltelijk dicht hecht zodat er geen lucht meer aangezogen kan worden. Indien de ontsteking gepaard gaat met veel vocht ophoping in de baarmoeder dan kan de dierenarts besluiten voorafgaand aan de antibioticum toediening de baarmoeder te spoelen met fysiologische zoutoplossing. Tevens kan er oxytocine toegediend worden.

Bij het niet afkomen of slechts gedeeltelijk afkomen van de nageboorte altijd de dierenarts bellen

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid