Baarmoeder en eierstokken

Valse koliek bij de merrie door oorzaken uit het geslachtsapparaat.

De volgende vier aandoeningen zullen onder het kopje baarmoeder en eierstokken besproken worden. Al deze aandoeningen kunnen ervoor zorgen dat een merrie koliekverschijnselen laat zien terwijl de klachten veroorzaakt worden door problemen met organen in de buikholte anders dan het maagdarmkanaal, zoals de eierstokken of de baarmoeder. Dit wordt ook wel valse koliek genoemd.

Draaiing van de baarmoeder

Achtergrond

Als een merrie aangemeld wordt met koliekverschijnselen is het altijd van belang om na te vragen of het dier drachtig is. Een van de problemen die kunnen ontstaan tijdens de dracht is een draaiing van de baarmoeder oftewel torsio (draaiing) uteri (baarmoeder). Meestal gebeurt dit vanaf 8 maanden dracht, maar het kan ook tijdens of vlak voor de bevalling optreden. De baarmoeder hangt in een aantal banden vast aan de buikwand. Wanneer de baarmoeder draait, raken deze banden overkruist wat tijdens het rectaal onderzoek te voelen is. Door het draaien van de baarmoeder ruim voor de datum van veulenen, worden de bloedvaten (gedeeltelijk) dichtgedrukt en neemt de bloedvoorziening naar het ongeboren veulen af. Hierdoor kan het veulen een ernstig te kort krijgen aan zuurstof en voedingsstoffen. Als deze situatie te lang aanhoudt, kan het veulen zelfs sterven. Wanneer de draaiing optreedt tijdens de bevalling, is het onmogelijk voor het veulen om uit de baarmoeder te komen en geboren te worden.

Symptomen en diagnose

Zoals eerder gezegd, zal de merrie bij een torsio uteri tijdens de dracht koliekverschijnselen tonen, zoals rollen, gestrekt staan en gaan liggen en weer opstaan. De diagnose kan gesteld worden met behulp van rectaal onderzoek waarbij de gekruiste banden van de baarmoeder gevoeld kunnen worden. Dit is echter niet heel éénvoudig, zeker niet bij grote merries. In sommige gevallen kunnen bij vaginaal onderzoek schroefvormige plooien aangetroffen worden. Bij een merrie met een torsio uteri tijdens de bevalling zal de bevalling niet vorderen en dat is altijd een zeer alarmerende situatie. Uit lichamelijk onderzoek zal dan blijken wat de oorzaak is van de stagnerende bevalling.

Therapie

De baarmoeder zal teruggedraaid moeten worden. Dit wordt operatief gedaan in het geval van een torsio uteri tijdens de dracht. Bij het staande dier wordt een snede in de buikwand (flank) gemaakt waarna de baarmoeder met de handen teruggedraaid kan worden. Als de draaiing niet te lang is blijven zitten, kan de doorbloeding van de baarmoederwand en daarmee de bloedvoorziening van het veulen op tijd herstellen en kan de merrie het veulen gewoon uitdragen en gezond ter wereld brengen. Tijdens de bevalling is het vaak mogelijk om via de vagina de baarmoeder weer terug te draaien. Mocht dit niet lukken dan is terugdraaien via de snede in de buikwand noodzakelijk, waarna het veulen geboren kan worden. Bij hoge uitzondering wordt gekozen voor een keizersnede.

Involutie pijnen

Achtergrond

Na de geboorte van het veulen zal de baarmoeder weer inkrimpen om zo weer de oude vorm en grootte aan te nemen. Dit proces begint direct na de geboorte. Het samentrekken van de baarmoeder bevordert het afkomen van de nageboorte, maar kan pijnuitingen van merrie tot gevolg hebben. Het hormoon oxytocine stimuleert het laten schieten van de moedermelk en het samentrekken van de baarmoeder. Dit hormoon wordt dan ook toegediend in het geval dat de nageboorte niet goed af wil komen. Doordat het veulen gaat drinken gaat de bloedspiegel van oxytocine in de merrie omhoog waardoor de involutie (kleiner worden) pijnen heviger kunnen worden.

Symptomen en diagnose

De merrie vertoont na de bevalling koliekverschijnselen. Ze kan soms zo onrustig worden dat goed opgelet moet worden dat het veulen niet omvergelopen wordt of plat gedrukt. Als een merrie direct na de bevalling koliek verschijnselen vertoont, is het heel waarschijnlijk dat het om involutiepijnen gaat, maar het kan uiteraard ook om een andere oorzaak van koliek gaan. Bij twijfel zal de dierenarts een lichamelijk onderzoek uitvoeren en de merrie rectaal opvoelen.

Therapie

De pijn gaat vanzelf over zodra de baarmoeder minder gaat samentrekken. Dit kan wel enige tijd duren en daarom kan het verstandig zijn voor het welbevinden van de merrie en de veiligheid en rust van het veulen om de merrie een pijnstiller toe te dienen.

Hematoom in het ligamentum latum

Achtergrond

Een hematoom is een bloeduitstorting. Het ligamentum latum is een plooi gevormd uit het buikvlies die loopt van de zijwand van het bekken naar de baarmoeder. Deze plooi bevat bloedvaten en zenuwen. Tijdens bijvoorbeeld de bevalling kan een bloeduitstorting ontstaan in dit ligament. Omdat er bloedvaten doorheen lopen kan deze bloeduitstorting zeer omvangrijk worden wat naast pijnklachten ook tot gevolg kan hebben dat de merrie veel bloed verliest, omdat dat zich ophoopt in het hematoom. Ook kan er sprake zijn van een bloeding van het ligamentum latum (inwendige bloeding). Dan wordt er geen hematoom gevormd, maar is er schade aan het ligamentum latum waarbij bloed de buikholte instroomt.

Symptomen en diagnose

De merrie kan koliekverschijnselen vertonen, maar ook bleke slijmvliezen en versneld ademen in het geval dat ze erg veel bloed verliest bij een omvangrijke bloeduitstorting of een bloeding. De bloeduitstorting kan tijdens rectaal onderzoek gevoeld worden.

Therapie

Gelukkig zijn de bloeduitstortingen meestal niet zo groot en is er geen therapie nodig. In het geval van een groot hematoom waarbij zich veel bloed in het ligament verzameld heeft, kan een bloedtransfusie nodig zijn. In het geval van een bloeding moet operatief ingegrepen worden om de bloeding te stoppen. In dat geval moeten ook bloedtransfusies toegediend worden.

Proces in de eierstokken

Achtergrond

Door een proces in de eierstokken (ovaria) kan een merrie koliekverschijnselen tonen. Meestal gaat het dan om een proces waarbij de eierstokken in grootte toenemen zoals bij een tumor, een abces of een hematoom (bloeduitstorting).

Symptomen en diagnose

De symptomen naast de koliekverschijnselen zijn afhankelijk van het proces dat zich in de eierstokken afspeelt. Sommige tumoren kunnen hengstengedrag tot gevolg hebben.

Therapie

Ook de therapie is afhankelijk van met welk proces men te maken heeft. Een tumor zal operatief verwijderd moeten worden.

Neem direct contact op met uw dierenarts als uw paard bovengenoemde symtonen vertoond. De ingestelde therapie hangt van veel factoren af. Uw dierenarts kan bepalen welke therapie op dat moment het beste is.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid