Piephak

Een gewricht is opgebouwd uit botstukken die op de plaats waar ze met elkaar scharnieren, bedekt zijn met een laagje gewrichtskraakbeen.

Achtergrond

Een gewricht is opgebouwd uit botstukken die op de plaats waar ze met elkaar scharnieren, bedekt zijn met een laagje gewrichtskraakbeen. Het spronggewricht van het achterbeen bestaat in feite uit vier gewrichten waarvan eigenlijk maar één gewricht, het bovenste gewricht, voor de beweeglijkheid zorgt. De andere gewrichten leveren een veel kleinere bijdrage aan de beweeglijkheid.

Om het gewricht heen zit een gewrichtskapsel. De binnenkant van dit kapsel wordt bedekt door een soort vlies ook wel het synoviale membraan genoemd. Dit membraan maakt de gewrichtsvloeistof (synovia) aan, die er voor zorgt dat het kraakbeen van voeding voorzien wordt en dat het gewricht soepel kan bewegen. Synovia is dus vergelijkbaar met een soort smeermiddel. Synovia bevindt zich in holtes van het gewricht. Deze holtes puilen wel eens uit dan spreken we van een overvulling.

Bij paarden kunnen verschillende beengebreken voorkomen. We onderscheiden zachte en harde beengebreken.

Zachte beengebreken komen veel voor en het zijn meestal overvullingen van gewrichtszakken, peesscheden en slijmbeurzen met vocht. Vaak worden zachte beengebreken beschouwd als schoonheidsfouten. Ze kunnen echter ook duiden op een verstoring in de botontwikkeling die paarden kunnen oplopen tijdens de opfok waardoor bijvoorbeeld osteochondrose, slijtage of artrose kan ontstaan wat een overvulling van een gewricht kan geven.

Harde beengebreken zijn meestal plaatselijke botnieuwvormingen. De harde beengebreken kunnen aanleiding geven tot onherstelbare kreupelheid.

Een piephak is een zacht beengebrek en het is een verdikking ter plaatse van de punt van het hielbeen (calcaneus). Het hielbeen is het botdeel wat uitsteekt aan de achterkant van het spronggewricht; de hak. Deze verdikking komt door een overvulling van de slijmbeurs op de punt van het hielbeen. Een slijmbeurs (bursa) is een zakvormige ruimte die zich bevindt op een plaats waar huid of een spier over uitstekende beenpunten moet glijden. De inhoud van deze verdikking bestaat uit synovia en/of bloed. De aandoening ontstaat vaak door het slaan tegen harde voorwerpen, zoals de stalmuur.

paard met een kleine piephak
Foto 1; Deze foto toont een paard met een kleine piephak. Deze piephak is zacht, niet pijnlijk en voelt normaal aan van temperatuur (normale huidtemperatuur). Het paard ondervindt hier dan ook geen last van.

Symptomen en diagnose

Er bevindt zich een verdikking ter plaatse van de punt van het hielbeen. Deze verdikking is zacht en voelt meestal koud aan. De verdikking is in de meeste gevallen niet pijnlijk voor het paard. De grootte van een piephak kan variëren van een knikker tot een uitpuilende tennisbal. De dierenarts kan meestal aan het uiterlijk van de verdikking en de plaats al een diagnose stellen.

Therapie

Als het niet zo lang geleden ontstaan is kan het met ontstekingremmende pasta’s of zalven behandeld worden. Grotere piephakken en piephakken die al wat langer bestaan kunnen aangeprikt worden met een naald. Met een injectiespuit wordt dan de inhoud eruit gezogen. Vervolgens wordt een ontstekingsremmend middel ingespoten. Als niet meteen alle inhoud eruit gezogen kan worden, is er de mogelijkheid om een drain aan te leggen. Een drain is een plastic buisje om ervoor te zorgen dat overtollige vloeistof eruit kan lopen. Als de piephak helemaal leeg is kan de drain verwijderd worden.

Een grote piephak is ook operatief te behandelen. Dit gebeurd vooral bij piephakken die geïnfecteerd zijn geraakt met bacteriën. De inhoud bestaat dan vaak uit pus. De piephak wordt geopend, leeggezogen, schoongemaakt en weer gehecht. Dit gebeurt meestal op een gespecialiseerde kliniek. Aan verouderde en erg harde piephakken is niet veel meer te doen. Na enige tijd kunnen ze nog wat kleiner worden, maar behandelen heeft meestal geen zin meer.

Preventief kunnen de boxmuren bedekt worden met rubbermatten.

Neem contact op met uw dierenarts indien u vermoedt dat uw paard last ondervindt van een piephak of vermoedelijk een geïnfecteerde piephak heeft. De ingestelde therapie hangt van veel factoren af. Alleen uw dierenarts kan bepalen welke therapie op dat moment het beste is.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid