Kissing spines

Kissing spines is de laatste jaren een veel gestelde diagnose bij paarden.
Auteur; Drs Karin Leibbrandt

Kissing spines is de laatste jaren een veel gestelde diagnose bij paarden. Vroeger werd er niet naar gezocht, maar sinds steeds duidelijker wordt dat veel rijtechnische problemen een uiting zijn van rugklachten worden er steeds vaker röntgenfoto’s gemaakt van de rug en andere delen van de wervelkolom.

Hoe zit een wervel in elkaar?

De wervels zijn opgebouwd uit een wervel lichaam, de dwarsuitsteeksels en de spinaaluitsteeksels. Boven het wervellichaam bevindt zich een holte waar het ruggenmerg doorheen loopt. De wervels vormen dus de bescherming voor dit deel van het centraal zenuwstelsel. Tussen de wervels treden er zenuwen uit die spieren, organen en andere weefsel aansturen of informatie vanuit deze structuren naar de hersenen overbrengen.

Er liggen veel bindweefselstructuren (ligamenten) op en om de wervels om deze te stabiliseren en ervoor te zorgen dat de bewegingen van de wervelkolom niet over de bewegingsmogelijkheid van de gewrichten heen gaat. Zou dit wel gebeuren dan raken deze gewrichten beschadigd. Het bekenste ligament is de nekband wat vanaf het achterhoofd van het paard naar de schoft loopt en daar over gaat in het ligamentum supraspinale dat alle spinaaluitsteeksels van de wervels bedekt. Dit ligament loopt helemaal door tot aan het heiligbeen.

Wat is kissingspines?

Kissing spines betekent letterlijk kussende spinaaluitsteeksels. Op de röntgenfoto zie je dan ook dat de spinaaluitsteeksels tegen elkaar aan komen te liggen. Of in ieder geval dat de tussenruimte kleiner dan normaal is geworden. Dat de spinaaluitsteeksels elkaar raken kan ervoor zorgen dat er sclerosering optreedt, dit is verkalking van de contour van de spinaaluitsteeksels waardoor deze witter worden op de foto. Daarnaast kan er botnieuwvorming of botoplossing ontstaan. Met name de botoplossing wordt verantwoordelijk gehouden voor de pijn. Op onderstaande röntgenfoto's is te zien dat de spinaaluitsteeksels van 2 lendenwervels elkaar raken. De belijning van deze spinaaluitsteeksels is witter dan dat van de andere wervels. Dit is sclerosering.

wervels van de rug van het paard wervels van de rug van het paard

Wat is de therapie?

Er zijn meerdere therapien beschikbaar om kissing spines te behandelen. Regulier kan de desbetreffende locatie behandeld worden met behulp van het injecteren van corticosteroiden. Dit zorgt voor ontstekingsremming en pijnstilling. Zonder aanvullende maatregelen is dit echter wel een tijdelijk effect.

Shockwave therapie kan ook gebruikt worden. Deze therapie is voornamelijk bekend bij de behandeling van peesblessures, met name degene die niet goed willen genezen.

Een andere optie is neuraaltherapie. Daarbij worden op verschillende lokaties onder de huid depots met lokaal verdovingsmiddel aangelegd. Uiteraard zorgt dit ervoor dat een paard minder pijn ervaart en is het weer mogelijk om een paard in training te nemen.

Daarnaast is er nog een chirurgische optie. Daarbij worden er kleine ligamenten rond de wervels doorgenomen waardoor er meer ruimte ontstaat tussen de wervels. Dat klinkt natuurlijk als een mooie techniek waarbij het probleem opgelost wordt. De ervaring leert helaas dat deze ingreep vaak op de lange termijn leidt tot flinke verergering van het probleem.

Nog een optie?

KvA paardenrevalidatie in samenwerking met Equicare-plus heeft ruim 12 jaar ervaring in het revalideren van paarden waarbij paarden met kissing spines een belangrijk deel van de patiënten groep beslaat. KvA paardenrevalidatie heeft zich gespecialiseerd op het gebied van de revalidatie van paarden met rugklachten (zoals kissing spines), chronische kreupelheden, onverklaarbare kreupelheden en rijtechnische problemen waar bijna altijd een lichamelijke klacht aan ten grondslag ligt.

Wat is de werkwijze van KvA paardenrevalidatie?

Wanneer een paard met kissing spines of andere klachten aangeboden wordt, maken wij eerst een aantal thermografische opnames om in beeld te brengen waar allemaal problemen in het paard zitten. Zo kan de gehele wervelkolom in beeld gebracht worden, maar ook de benen en de organen.

In de regel heeft een paard met kissing spines niet alleen reacties op de plaats van de kissing spines maar ook op andere plaatsen in de wervelkolom. Dientengevolge ontstaan er vaak ook secundaire klachten van het bewegingsapparaat. In combinatie met een klinisch onderzoek wordt een goed beeld gekregen van de uitgangsituatie van het paard en wordt een behandelplan opgesteld.

Eska is een paard dat in september aangeboden werd nadat er kissing spines was geconstateerd in de lendenwervels. Bij Eska bleken er meerdere blokkades in de wervelkolom te zitten. De thermografische opnames tonen onder andere blokkades in de lage halswervels en de cervicothoracale overgang (cto; overgang van hals naar borstwervels).

Deze blokkades zijn zichtbaar op de opname van voor naar achter van de borstingang en de zijdelingse opname.

wervels van de rug van het paard
Foto 1: Op de opname van de borstingang is een reactie zichtbaar rond de CTO, maar ook van de voorste ribben links en rechts. Daarnaast zie je met name reactie in het linker schouder gebied.

wervels van de rug van het paard
Foto 2: Op de zijdelingse opname zie je dat er veel reactie laag in de hals zit.

wervels van de rug van het paard wervels van de rug van het paard

Daarnaast had het paard blokkades in de borstwervels, de lendenwervels en het heiligbeen. Op de opnames van de rug van voor naar achter en van achter naar voor is dit duidelijk te zien. De blokkades zijn zichtbaar als losse spots (witte vlekjes). Dat is gunstig, want dat betekent dat bij dit paard waarbij kissingspines geconstateerd is, de reacties in het omliggende weefsel beperkt zijn. (op de thermoopnamen zien we de plaats waar het zadel ligt dat de vacht daar niet is weg geschoren, en dat dit dus een koeler beeld geeft.)

Het behandelplan bestaat in ieder geval uit het losmaken van de wervelblokkades en het mobiliseren van de omliggende bindweefselstructuren zodat de wervelkolom weer correct kan functioneren. Indien blijkt dat deze behandeling niet afdoende effect heeft en het paard te pijnlijk is om in training te worden genomen wordt er gekozen voor een aanvullende behandeling zoals beschreven bij de therapie. In de praktijk blijkt dat dit zelden tot nooit nodig is.

Een belangrijk onderdeel van de revalidatie is het aanleren van een correct bewegingspatroon waarbij de wervelkolom optimaal gestabiliseerd wordt. Tijdens de eerste fase wat ook wel de scholingsfase wordt genoemd, wordt dit aan het paard geleerd. De training is dan laag intensief en alleen gericht op leren. Een moe paard kan zichzelf niet goed coördineren, wat als resultaat geeft dat de gevraagde oefeningen niet optimaal uitgevoerd kunnen worden en dus verkeerd opgeslagen worden in het zenuwstelsel. Dit heeft dus een averechts effect. Mentale rust en een fit paard zijn dus essentieel in de scholingsfase.

Bij alle paarden maar bij paarden met kissingspines in het bijzonder is het belangrijk dat het paard leert om een schoftlift te maken en aan te houden tijdens het werk. De schoftlift ontstaat door het correct gebruik van de rompspieren. Hierdoor bolt de wervel kolom in haar geheel en evenredig op. Wanneer een paard geen schoftlift kan maken blijft de wervelkolom vlak achter de schoft hol/ gestrekt. Daardoor moet het lumbale deel van de wervelkolom overcompenseren en dus te veel opbollen. Hierdoor kunnen de spinaaluitsteeksel of wel in het gebied vlak achter de schoft of wel in het lendenen gebied tegen elkaar aan komen te liggen met alle gevolgen van dien.

wervels van de rug van het paard
Foto 1: laat de belijning van de rug zien van een paard wat rustig staat zonder dat er spieren geactiveerd zijn. Per paard verschilt de belijning enigzins. Wat bij dit paard opvalt is dat na de schoft, de rug vrij ver naar beneden gaat. Dit betekent dat dit paard van zichzelf geen correcte schoftlift maakt en in het voorste deel van de rug overstrekt staat ipv opgebold. De rompspieren zijn niet voldoende ontwikkeld om de romp/ schoft voldoende te liften en zo te zorgen voor een correte opbolling van de gehele wervelkolom.

wervels van de rug van het paard
Foto 2: laat zien wat er gebeurt als het paard voorwaarts neerwaarts wordt gereden. In dit geval; het hoofd naar beneden brengt. De belijning van de rug verandert niet duidelijk, alleen lumbaal (lendenen) bolt de rug wat meer op. Een paard voorwaarts neerwaarts rijden wil dus niet automatisch zeggen dat het paard dan op een correcte manier de rug opbolt.

Sterker nog een paard dat voorwaarts neerwaarts gereden wordt in de zin van laag, diep en rond, zal in verreweg de meeste gevallen geen schoftlift maken, waardoor het voorste deel van de rug overstrekt, het laatste deel van de rug overbuigt en er veel druk komt te staan op de overgang van de laatste lendenwervels en het heiligbeen. Het gewicht blijft dan ook op de voorhand waardoor de voorbenen overbelast raken.

wervels van de rug van het paard
Foto 3: laat zien wat de invloed van een goede schoftlift is op de gehele belijning van de rug. Voor een goede schoftlift is het belangrijk dat de rompspieren met name de serratus ventralis getraind worden. Eerst moet het paard leren hoe deze spieren te gebruiken en daarna wordt de spierkracht vergoot waardoor het paard zich gedurende langere tijd kan stabiliseren in een correcte houding. Dit wordt ook wel rompstabiliteit genoemd. Overigens is voor de ruiter een goede rompstabiliteit net zo essentieel als voor het paard.

Na de scholingsfase volgt de stabilisatiefase. In deze fase wordt het paard getraind op kracht zodat hij in staat is de correcte wervelkolom stabilisatie langere tijd vol te houden evenals het juiste bewegingspatroon. Daarnaast kunnen de bewegingen ook vergroot gaan worden.

Pas wanneer het paard goed stabiel is en sterk genoeg, kan begonnen worden met gymnastiseren/ mobiliseren en langzaam aan kan doorgetraind worden naar het sport specifieke doel van het paard.

Tijdens de trainingsperiode wordt het paard goed in de gaten gehouden. Vaak moet het paard nogmaals osteopatisch behandeld worden en met behulp van bepaalde stretchoefeningen wordt de functie van benen en wervelkolom ondersteund.KvA paardenrevalidatie heeft ontzettende goede resultaten met het revalideren van kissing spines paarden.Tot op heden zijn alle paarden weer functioneel geworden en indien de eigenaar bereid is om de training aan te passen aan de mogelijkheden van het paard ook weer volledig inzetbaar in de sport.Daarom geeft KvA paardenrevalidatie een no cure no pay op de revalidatietraining van paarden met kissing spines!

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid