Artritis

Een gewricht is opgebouwd uit botstukken die op de plaats waar ze met elkaar scharnieren, bedekt zijn met een laagje gewrichtskraakbeen.

Achtergrond
PharmahorseEen gewricht is opgebouwd uit botstukken die op de plaats waar ze met elkaar scharnieren, bedekt zijn met een laagje gewrichtskraakbeen. Om het gewricht heen zit een gewrichtskapsel. De binnenkant van dit kapsel wordt bedekt door een soort vlies ook wel het synoviale membraan genoemd. Dit membraan maakt de gewrichtsvloeistof (synovia) aan, die er voor zorgt dat het kraakbeen van voeding voorzien wordt en dat het gewricht soepel kan bewegen. Synovia is dus vergelijkbaar met een soort smeermiddel.

Gewricht

Figuur 1: Schematische tekening gewricht

1. Bot
2. Gewrichtsbanden
3. Gewrichtskapsel
4. Synoviaalmembraan
5. Gewrichtskraakbeen
6. Gewrichtsvloeistof

Het kraakbeen is opgebouwd uit kraakbeencellen (chondrocyten) die in een kraakbeen matrix liggen. Kraakbeen matrix is een stof die aangemaakt wordt door de kraakbeencellen zelf en bestaat uit collageen (bindweefselvezels) en proteoglycanen en water. Het collageen kan gezien worden als een soort netje die de proteoglycanen bij elkaar houden. Proteoglycanen zijn suikerachtige verbindingen die water aantrekken waardoor het kraakbeen veerkrachtig wordt.

Kraakbeen

Figuur 2: schematische tekening kraakbeen.
Wanneer kraakbeen onder de microscoop bekeken wordt na het maken van een preparaat en het kleuren ervan blijkt dat het grootste deel van het kraakbeen uit kraakbeen matrix bestaat. In deze matrix liggen kraakbeencellen die vaak in groepjes van bijvoorbeeld twee cellen worden aangetroffen.
1) kraakbeenmatrix (blauw)
2) kraakbeencel
3) kern van kraakbeencel (rood)

Kraakbeenmatrix

Figuur 3: schematische tekening kraakbeenmatrix.
De kraakbeenmatrix is opgebouwd uit een “netje” van collageen vezels (1). Deze houden de proteoglycanen (2) bij elkaar. Dit zijn ingewikkelde suikermoleculen die water aantrekken.

Het kraakbeen heeft meerdere functies. Het zorgt voor een glad gewrichtsoppervlak, waardoor er minimale wrijving in het gewricht plaatsvindt. Als een paard beweegt artritis werken er grote krachten binnen een gewricht en wordt het gewricht blootgesteld aan schokken. Kraakbeen kan vervormen zonder beschadigd te raken waardoor het in staat is om deze schokken te absorberen. Tevens is het in staat om de optredende krachten door te geven aan het onderliggende bot.

Foto 1: Toont de krachten die op een gewricht van een paard kunnen komen te staan tijdens beweging. Het kootgewricht veert ver door tijdens de landing van het desbetreffende been in galop en moet een flinke klap opvangen. Tijdens het springen is dit effect nog sterker.

Arthritis betekent een ontstoken gewricht. Een gewricht kan ontstoken raken door een infectie met ziektekiemen na een verwonding van het gewricht, door een infectie vanuit een septikemie bij het veulen (veulenziekte), of bij een contusie (kneuzing), distorsie (verstuiking) of luxatie (ontwrichting) van het gewricht. Als het kraakbeen en het bot van het gewrichtsoppervlak is betrokken in het ontstekingsproces dan noemen we het een osteochondritis. Osteo betekent bot.
Gaat een gewrichtsontsteking gepaard met een infectie met ziektekiemen van binnenuit (veulenziekte) of met een infectie van buitenaf (open verwonding) dan noemen we dat een septische arthritis (ziektekiemen bevattend).
Is er wel sprake van een gewrichtontsteking maar spelen ziektekiemen daarbij geen rol dan noemen we het een aseptische arthritis. Dit is het geval bij een verstuiking of overbelasting. Bestaat de gewrichtsontsteking langere tijd dan spreken we van een chronische arthritis.

Aseptische arthritis

Aseptische artritis kan ontstaan als gevolg van een kneuzing, verstuiking of een ontwrichting. De oorzaak hiervan is doorgaans een abnormale of extreme beweging van het gewricht. Bij een verstuiking treedt er een kortdurende abnormale verplaatsing van de gewrichtsvlakken op. Dit gaat gepaard met een rekking of verscheuring van de gewrichtsbanden en/of gewrichtskapsel. Soms ontstaan ook kleine botscheurtjes (avulsiefracturen).

Symptomen en diagnose
De symptomen van een kneuzing, verstuiking of een ontwrichting zijn afhankelijk van de ernst van het trauma en de daardoor veroorzaakte beschadigingen. Een zekere mate van zwelling en kreupelheid zullen aanwezig zijn. De diagnose wordt gesteld aan de hand van de symptomen die het paard laat zien. Röntgenfoto’s worden gemaakt om eventuele bot beschadigingen te herkennen.

Therapie
In alle gevallen van een acute gewrichtsontsteking is rust een eerste vereiste. Bij een eenvoudige verstuiking kan de pijn en de kreupelheid na een paar dagen al verdwenen zijn, met of zonder behandeling. De duur van de kreupelheid is afhankelijk van de ernst van de beschadigingen, maar kan uitlopen tot 6-8 weken.

Het gewricht koelen door middel van afspuiten met koud water of met cold packs. Zorgen voor een bewegingsbeperking door middel van bandages of een immobiliserend verband.

Niet-steroide ontstekingsremmende (NSAID’s) medicijnen zijn de meest gebruikte medicijnen om de pijn te verlichten en een bijdrage te leveren aan het remmen van de ontstekingsreactie in het gewricht. Deze medicatie wordt oraal (langer periode) of per injectie toegediend.

Septische arthritis

Septische arthritis is een gevolg van een infectie, meestal bacterieel, in het gewricht. Dit kan ontstaan door bijvoorbeeld een verwonding op de plek van een gewricht, waarbij de gewrichtsholte geopend wordt en dus blootgesteld wordt aan de buitenwereld.

Na verloop van tijd (1-2 weken) kan er een beschadiging ontstaan van het gewrichtskraakbeen, gevolgd door aantasting van het onderliggende bot. Eerst ontstaat botverval en later treedt botnieuwvorming op. Als de aandoening niet wordt behandeld, kunnen zich abcessen vormen in het beschadigde of geïnfecteerde gewricht en het gewrichtsoppervlak wordt dan onherstelbaar beschadigd.

Veulenziekte is een virale of bacteriële infectieziekte bij het jonge pasgeboren veulen. De aangetaste veulens hebben meestal nog andere ziekten of aandoeningen, of ze zijn eerder al ziek geweest. Vaak blijkt er iets fout te zijn gegaan rondom de geboorte: te vroeg geboren, zwak veulen, niet snel kunnen staan, tweeling of hebben de veulens geen of onvoldoende biest gehad. De infectiebron kan een navelontsteking, longontsteking, darmontsteking, abcessen, wonden of een infectie in de baarmoeder zijn. Bacteriën komen vanuit de infectiebron in de bloedbaan terecht en kunnen een gewrichtsontsteking veroorzaken. In dit geval blijft de ontsteking meestal niet beperkt tot één gewricht, maar tast meerder gewrichten aan; poly (meerdere) arthritis.

Symptomen en diagnose
Symptomen zijn acute kreupelheid, pijn, zwelling en het gewricht voelt warm aan. Het betreffende been wordt vaak niet belast. Vaak heeft het paard gebrek aan eetlust en een temperatuursverhoging.
De diagnose wordt gesteld aan de hand van de symptomen, röntgenfoto’s en het nemen van een gewrichtspunctie. Bij een gewrichtspunctie wordt onder steriele omstandigheden een naald in het gewricht geplaatst en wordt er gewrichtsvloeistof uit het gewricht opgevangen. In de gewrichtsvloeistof wordt onder andere gekeken naar het aantal ontstekingcellen.

Therapie
Het is van essentieel belang meteen te starten met de behandeling van arthritis, omdat elk uitstel inhoudt dat de schade aan de gewrichtsvlakken en het bot toe neemt en daardoor wellicht niet herstelbaar is. Er moet een lange kuur met een effectief antibioticum toegediend worden. Uiteraard ook een anti tetanus behandeling wanneer het paard niet goed geënt is tegen deze ziekte. Het gewricht moet direct gespoeld worden bij het liggende dier onder narcose. De gewrichtsholte wordt met een steriele zoutoplossing gespoeld. Dit wordt gedaan om de ontstekingsproducten en bacteriën weg te spoelen die het gewricht zijn binnengedrongen.
Daarnaast boxrust en medicijnen als NSAID’s. Niet-steroide ontstekingsremmende (NSAID’s) medicijnen zijn de meest gebruikte medicijnen om de pijn te verlichten en een bijdrage te leveren aan het remmen van de ontstekingsreactie in het gewricht. Deze medicatie wordt oraal, via de mond (langer periode) of per injectie toegediend. Als de ontsteking tot rust is gekomen kunnen passieve bewegingen (fysiotherapie) worden uitgevoerd.

Neem contact op met uw dierenarts als uw paard acuut kreupel loopt. De ingestelde therapie hangt van veel factoren af. Alleen uw dierenarts kan een diagnose stellen en bepalen welke therapie op dat moment het beste is. Een septische arthritis is een spoedgeval.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid