Bronchopneumie

Bij veulens tussen de 1 en 6 maanden oud komen regelmatig luchtweg infecties voor.

Achtergrond
Bij veulens tussen de 1 en 6 maanden oud komen regelmatig luchtweg infecties voor. Veulens met onvoldoende afweer, vaak omdat ze te weinig antistoffen van hun moeder via de Bronchopneumie biest hebben binnen gekregen, zijn extra gevoelig voor bijvoorbeeld virussen. Biest is de eerste melk die na de geboorte uit het uier van de merrie komt. Het bevat antistoffen tegen ziektekiemen die infectieziekten bij het veulen kunnen veroorzaken. Bij het volwassen paard komt een bronchopneumonie veel minder vaak voor, maar in gevallen van verminderde weerstand door bij voorbeeld stress door lange reizen of andere ziekten kan een volwassen paard ook een bronchopneumonie ontwikkelen.

Foto 1; pasgeboren veulen dat biest drinkt bij de merrie.

De luchtwegen van het paard en veulen worden onderverdeeld in de voorste luchtwegen: neusgangen en luchtpijp, en de achterste luchtwegen: bronchiën en longblaasjes in de longen. Als er een ontsteking zit in de bronchiën spreken we van een bronchitis.

Schematische tekening luchtwegen en longen

Figuur 1; Schematische tekening luchtwegen en longen

1. Strottenhoofd 5. Bronchiën
2. Luchtpijp (trachea) 6. Bronchioli
3. Long 7. Longblaasjes (alveoli)
4. Hoofdbronchiën

 

We spreken van een bronchopneumonie als er een longontsteking (pneumonie) ontstaat vanuit een bronchitis. Dit kan als gevolg van verslikken daarbij komt er voedsel in de luchtpijp in plaats van in de slokdarm. Via de luchtpijp kan het dan in de longen komen en een goede voedingsbodem voor bacteriën vormen. De bacteriën gaan zich vermenigvuldigen en veroorzaken een bronchitis wat later een longontsteking kan worden. Dit is één van de mogelijke complicaties bij een slokdarmverstopping en kan dus ook bij volwassen paarden voorkomen. Gelukkig treedt deze complicatie zelden op.

Een bronchopneumonie kan ook ontstaan vanuit een elders in het lichaam aanwezige ontsteking zoals bijvoorbeeld een navelinfectie of een ontsteking van een bloedvat (thrombophlebitis) Vanuit de ontsteking elders kunnen de bacteriën via het bloed zich verplaatsen naar een ander deel van het lichaam. De bacteriën kunnen vast lopen in de bronchiën en daar een bronchitis veroorzaken. Luchtweginfecties, zoals een verkoudheid, zijn vaak heel onschuldig maar een bronchopneumonie gaat verder, dieper.

Vooral virussen zoals adenovirus, herpesvirus (EHV1 en EHV2) en het influenza virus worden vaak als oorzaak aangewezen voor een bronchopneumonie bij veulens. Deze virussen veroorzaken een ontsteking in de luchtwegen die af en toe ook voor veranderingen in de longen zorgen (pneumonie).

Naast virussen wordt een bronchopneumonie ook vaak secundair veroorzaakt door bacteriën. De luchtwegen hebben een goed afweersysteem waardoor één bacterie alleen weinig kans maakt om de luchtwegen te infecteren. Infecties met virussen maken een weg vrij voor bacteriën zodat deze de kans krijgen om wel aan te slaan. Daarvan zijn de bacterie Streptococcus zoöepidemicus, Rhodococcus equi en Actinobaccilus equuli de belangrijkste. Maar er zijn ook andere bacteriën die een bronchopneumonie kunnen veroorzaken.

Een bronchopneumonie veroorzaakt door Rhodococcus equi is iets wat regelmatig voorkomt en daarom apart beschreven is.

Symptomen en diagnose
De symptomen hangen erg af van de oorzaak en de ernst van de infectie. De eerste symptomen zijn neusuitvloeiing en hoesten. Het hoesten zal in het begin vooral alleen te horen zijn bij opstaan of tijdens het rennen. Later zal het hoesten gedurende de hele dag te horen zijn. Daarna kunnen er bijgeluiden ontstaan bij het ademen en krijgt het veulen/ paard het steeds benauwder. Het veulen/ paard kan koorts krijgen, boven de 39 graden Cº en slecht gaan drinken of eten omdat het zich ziek voelt.

BronchopneumieDe waarschijnlijkheidsdiagnose wordt gesteld aan de hand van de symptomen en met behulp van het beluisteren van de longen. Daarnaast kan er een röntgenfoto van de longen van het veulen gemaakt worden. Op die foto wordt dan vaak een witting van de longen gezien. Dat is het ontstekingsmateriaal wat aanwezig is in de longen. Alleen bij veulens kunnen röntgenfoto's van de longen gemaakt worden. Een volwassen paard is daarvoor te groot.

Foto 2; het beluisteren (ausculteren) van de longen met een stethoscoop.

Om er achter te komen wat de verwekker is kunnen er een aantal onderzoeken worden gedaan. Een bacteriële infectie kan worden vastgesteld aan de hand van een onderzoek van het slijm uit de luchtpijp en/of de longen. Ook kan een stijging van het aantal antilichamen tegen een bepaalde ziekteverwekker in het bloed worden aangetoond door middel van bloedonderzoek. Antilichamen zijn eiwitten die gevormd worden door cellen van het afweersysteem. Deze eiwitten helpen bij het onschadelijk maken van indringers zoals virussen en bacteriën.

Therapie en Prognose
Een duidelijke bronchopneumonie bij het veulen heeft een matige prognose. Hoe later de therapie wordt ingezet hoe slechter de prognose wordt. Zieke veulens moeten (samen met de moeder) apart gezet worden. Antibiotica wordt toegediend om een bacteriële infectie te bestrijden. In het geval van een virus wordt antibiotica ingezet om te voorkomen dat bacteriën secundair voor een ontsteking gaan zorgen. In veel gevallen zal er voor gekozen worden om een ontstekingsremmer en koortsremmer toe te dienen. Hierdoor gaat het dier zich beter voelen en beter eten en drinken.

Eventueel kan het veulen nog behandeld worden met slijmoplossers en ventipulmin®. Ventipulmin® stimuleert de beweeglijkheid van de trilhaartjes die aan de binnenzijde van de luchtwegen zitten waardoor het slijm beter afgevoerd wordt. Door het gebruik van slijmoplossers wordt het slijm verdund en daardoor kan het makkelijker door de trilhaartjes en het hoesten uit de luchtwegen verwijderd worden. Bovendien moet het veulen in een goed geventileerde, frisse stal staan en ook het voer moet stofvrij zijn.

Als een bronchopneumonie veroorzaakt wordt door een ontsteking elders in het lichaam dan moet dat proces eerst aangepakt worden voordat de bronchopneumonie kan genezen. Een ernstige niet vaak voorkomende complicatie van een bronchopneumonie is het ontstaan van een pleuritis (borstvliesontsteking). Een volwassen paard met een bronchopneumonie wordt op dezelfde wijze behandeld en dezelfde medicatie wordt voorgeschreven als bij het veulen.

Neem contact op met uw dierenarts als uw paard verschijnselen vertoont die kunnen duiden op een bronchopneumonie. Zeker als het een jong veulen betreft is extra aandacht geboden. De ingestelde therapie hangt van veel factoren af. Alleen uw dierenarts kan bepalen welke therapie op dat moment het beste is.

Naar boven Disclaimer Paard en Gezondheid